احادیث و سخنان

احادیث ائمه از زبان وحی

در اینکه علم و دانش ائمه دین از مخزن علم و دانش پیغمبر سرچشمه گرفته تردیدی نیست و حضرت امام محمدباقر علیه السلام این حقیقت را در الفاظ و عبارات مختلفه بیان فرموده است – چنانچه «فضیل» از آن امام روایت میکند «قال لانا حدثنا براینا ضللنا کما ضل من کان قبلنا ولکنا حدثنا ببینه من ربنا بینها لنبیه فبینه لنا» فرمود ای فضیل ما اگر برای خود سخن گوئیم و به میل خود نقل حدیث کنیم گمراه میمانیم چنانچه پیشینیان گمراه ماندند ولی بدان که ما از روی بینه و روشنائی از روی دلیل و برهان از روی استدلال و منطق آنچه را که پروردگار عالم به پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم خود تعلیم فرموده و رسول خدا به ما آموخته است به شما تعلیم میکنیم و میآموزیم و بر آن افزونی و نقصانی نمینمائیم.
و همین حقیقت را به جابر هم میفرماید یا جابر «والله لو کنا تحدث الناس او حدثناهم براینا لکنا من الهالکین ولکنا نحدثهم بآثار عندنا من رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم یتوارثها کابر عن کابر نکنزها کما یکنز هولاء ذهبهم و فضتهم»
ای جابر به خدا سوگند ما سخن تازهای غیر از بیان وحی نمیآوریم و به رای و میل خود حدیثی نمیگوئیم که اگر چنین کنیم از تباهشدگان خواهیم بود لکن ما مردمان به آن آثاری که از رسول خدا (ص) به امانت نزد ما سپرده شده و دست به دست به ما رسیده آن را نقل میکنیم و این گوهرهای نفیس را در ظروف سینه ما که مخزن قلوب و محفظه علوم و دانش است نگاه میداریم همان طور که مردم زر و سیم را نگاه میدارند و ذخیره خویش میدارند ما هم این علوم را ذخیره سعادت پیروان خود قرار داده به آنها تعلیم میکنیم تا به کمال و سعادت خود برسند.
و باز هم در تاکید این حقیقت به فضیل میفرماید «انا علی بینه من ربنا بینها لنبیه صلی الله علیه و آله فبینها نبیه لنا فلولا ذلک کنا کهولاء الناس» یعنی ما بیان میکنیم آنچه را که پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم در مکتب ربوبی دریافته و به ما آموخته است و اگر این تربیت ممتاز نبود ما هم مانند سایر مردم بودیم برتری و امتیاز ما از سایر خلق به این تربیت مکتب ربوبی است کتاب الله کله و الحق کله یعنی امیرالمومنین بیمناک از مردم بود که اگر علوم و حقایق را
[صفحه ۱۰۶]
به آنها تعلیم فرماید نتوانند نگاه دارند ظرفیت احادیث متشابه را ندارند تا آنچه را لازم است به موقع خود اجرا نمایند و آنچه را برای مواقعی خاص است نگاه دارند تا به موقع و چون این ظرفیت و تحمل علمی برای عموم مردم نیست لذا امیرالمومنین قسمتی از آن را که برای مواقع مخصوصی بود به اولادش تعلیم فرمود و آنها را امر به اجرا در موارد خاص خود کرده و آنها هم که به علم گذشته و آینده و استعدادها و لیاقتهای خلق واقف بودند به موقع عمل میکردند.
و لذا آن حضرت در وصایای خود فرموده – «و ان اشبه الامر علیکم فقفوا عنده وردوه الینا حتی نشرح لکم من ذلک ما شرح لنا» یعنی هر وقت از حدیثی و خبری برای شما شبههای ایجاد شد و تمیز حق و باطل آن مشکل گردید و صحت و سقم آن سخت ضعیف بود توقف کنید و به ما اهل بیت عترت و طهارت مراجعه کنید تا برای شما آن را توصیف و تشریح نمائیم – به ترتیبی که از پیغمبر خدا به ما رسیده است.
و باز در تایید این حقیقت برای ابوسعید زهری بیان میفرماید که الوقوف عند الشبهه خیر من الاقتحام فی الهلکه و ترکک حدیثا لم تزده خیر من روایتک حدیثا لم تحصیه یعنی توقف در مقام شبهه از بیفکر سخن گفتن بهتر است چه اقتحام و بیاندیشه تاختن و بیگدار به آب زدن سبب هلاکت میگردد حدیثی را نقل نکنید بهتر است که بدون تامل و بیخبر از حقیقت آن نقل نمائید – و به عبارت دیگر حدیثی که روایتش از روی درایت نباشد ترکش بهتر از نقلش میباشد و باز موید این گفتار به جابر فرمود انا لو کنا نحدثکم براینا و هو انا لکنا من الهالکین یکنز هولاء ذهبهم و فضتهم یعنی ای جابر اگر ما احادیث را به میل خود نقل و تعلیم کنیم از هالکین خواهیم بود و آنچه ما نقل میکنیم احادیثی است که از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم به ما رسیده و آنها را در خزینه سینههای خود حفظ کردیم و امروز به شما میآموزیم همان طور که شما طلا و نقره را در خزینههای خود حفظ میکنید بنابراین احادیث ما از زر و سیم بااهمیتتر و مفیدتر است.
برگرفته از کتاب زندگانی امام محمد باقر علیه السلام نوشته آقای حسین عماد زاده

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


چهار − = 0