احادیث و سخنان

احادیث امام باقر استواری دین

امام باقر (ع) در حدیثی میفرماید: اسلام بر پنج پایه استوار است: نماز، زکات، حج، روزه و ولایت. زراره پرسید: از این پنج اصل، کدامیک برتر است؟ امام (ع) فرمود: ولایت برتر از سایر اصلها است؛ زیرا که ولایت کلید نماز، زکات، حج و روزه میباشد، و صاحب ولایت (امام) کسی است که مردم را به سوی این اصول چهارگانه رهبری میکند… [۱] . در این روایت مسألهی ولایت برترین اصل در میان اصول زیر بنایی اسلام شناخته شده است، و چنانچه به استدلال امام، توجه کافی نشود، ممکن است منکران ولایت، از این سخنان امام سوء استفاده کرده، چنین وانمود کنند که امامان شیعه حق خودشان را از عبادت خدا هم برتر شمردهاند. نیز ممکن است که ناآگاهان شیعه به غلو کشیده شده و به جای اهتمام به امر واجبات و محرمات شریعت، گمان کنند که محبت اهل بیت کافی است، ولی اگر به استدلال امام بیندیشند، خواهند یافت که برتری ولایت بر سایر اصول اسلام از آن جهت است که ولایت و رهبری رهبران الهی (پیامبر و اوصیای وی) تضمین کنندهی اقامهی نماز و پرداخت زکات و برگزاری بایستهی حج و روزه است. اگر ولایت و حکومت و رهبری امت در دست جاهلان و رهبران غیر الهی قرار گیرد سایر اصول نیز، یکی پس از دیگری، تضعیف شده و در امت اسلامی از میان خواهد رفت یا تحریف خواهد شد. چنان که جهان اسلام در طول تاریخ گذشتهی خود به دلیل همین مشکل، همواره از حقیقت اسلام دورتر شده است. این نکته دارای اهمیت و شایان توجه است که اصولا مسألهی ولایت به جای این که در ردیف اصول عقیدتی دین قرار گیرد و جنبهی اعتقادی صرف به خود گیرد، از جمله اعمال عبادی و اصول عملی شمرده شده، در ردیف نماز و روزه و حج و زکات قرار گرفته است. این میرساند که تأکید ائمه (ع) بر مسألهی امامت، تنها نظر به دوست داشتن و بزرگ شمردن ائمه در فکر و عقیده نیست، بلکه باید ولایت را در مرحلهی عمل نشان داد؛ یعنی همچنان که باید علاوه بر قبول نماز و روزه و زکات و حج به انجام نماز و روزه… همت گمارد و صرف اعتقاد به وجوب و ارزش این اعمال کافی نیست، ولایت نیز باید مورد عمل قرار گیرد و عمل به ولایت ائمه این است که تنها از ایشان اطاعت شود و زمام امور دین و دنیا به آنان وانهاده گردد، و والی و حاکم و فرمانروای بر مردم ایشان باشند؛ چنان که امام صادق (ع) به لفظ والی تصریح فرمود و مشخص ساخت که مراد از این ولایت، محبت و ارادت درونی صرف نیست؛ چرا که این ارادت باید به مرحلهی عمل بینجامد و امام در منصب دین و دنیا، در رأس قرار گیرد. اگر عباراتی که در روایات معصومین (ع) برای مسألهی امامت و ولایت آورده شده مورد کاوش و بررسی قرار گیرد، روشن خواهد شد که اهمیت مسألهی امامت تنها در بعد اعتقادی آن نیست، بلکه جنبهی سیاسی – اجتماعی آن نیز همانند جنبهی اعتقادیش مهم و مورد توجه بوده است. در این نگرش است که میتوان فهمید چرا: امامت مکمل نهایی همهی فرایض، قوانین و دستورات دین است [۲] .
امامت اساس بالندهی اسلام است. [۳] . امامت ریشه و اصل هر ارزش است. [۴] . امامت سامان بخش امت [۵] و راه پروردگار و نوری است که ارزشها را برای خلق روشن میسازد [۶] .
——————————————————————————————————————————————
پی نوشت ها:
[۱] بنیالاسلام علی خمسة اشیاء: علی الصلاة و الزکاة والحج و الصوم و الولایة. قال زرارة: فقلت و
أی شیء من ذلک افضل؟ فقال: الولایة افضل، لانها مفتاحهن والوالی هو الدلیل علیهن… اصول کافی ۲ / ۱۸٫
[۲] الباقر (ع)… و کانت الولایة آخر الفرائض فانزل الله عزوجل… الیوم اکملت لکم دینکم… نور الثقلین ۱ / ۵۸۱٫
[۳] الرضا (ع): ان الامامة اس الاسلام النامی… اصول کافی ۱ / ۲۰۰٫
[۴] الصادق (ع): نحن أصل کل خیر.. روضهی کافی، خ ۳۳۶٫
[۵] علی (ع): الامامة نظام الامة. غرر الحکم.
[۶] الکاظم (ع): الامامة هی النور… نور الثقلین ۵ / ۳۴۱؛ رک: میزان الحکمة ۱ / ۱۵۷٫
منبع: امام باقر جلوه امامت در افق دانش؛ گروه تاریخ اسلام؛ آستان قدس رضوی چاپ دوم ۱۳۷۵٫
برگرفته از کتاب دانشنامه امام باقر علیه السلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


× نُه = 9