اخلاق و فضائل, نقش اجتماعی, نقش تربیتی و ارشادی

ارزش والای عقل از دیدگاه امام باقر علیه السلام

از آن جا که اسلام دین عقل و فطرت است و قوانین و احکام آن کمترین تضاد با عقل سلیم و فطرت صحیح ندارد، بلکه یکی از
اهداف آن، واداشتن مردم به فکر و آشکار ساختن گنجینه های پنهان دانش و عقل بر توده ها است، نه تنها انسانها را از تفکر و
تعمق دربارهی حقایق هستی و معارف دینی باز نداشته، که آنان را به شدت تشویق کرده است. در روزگاری که دورماندگان از
کوثر ولایت، و جدا شدگان از معارف اهل بیت، از پاسخ به شبهات و پرسشهای دینی جامعه فرومانده و تنها راه پوشاندن جهل
خود و حفظ دین ظاهری مردم را، ممنوعیت ژرف اندیشی در حقایق دینی میدیدند و هر کسی که دربارهی مبدأ و معاد و جبر و
اختیار و… مطلبی میپرسید، وی را ملامت میکردند و پرسشهای او را بدعت در دین و حرام میشمردند، [ ۴۲۸ ] یا پاسخهایی
نامعقول به او ارائه میداشتند، امام باقر (ع) به عنوان وارث علم پیامبر (ص) و حجت خدا بر خلق، مردم را به تعقل فرا میخواند، و
ارزشهای والای عقل و ایمان متکی بر تعقل و تفکر و شناخت را مطرح میکرد و میفرمود: خداوند چون عقل را آفرید، او را
مورد بازپرسی قرار داد، به او فرمان داد: پیش [صفحه ۲۴۹ ] آی و او پیش آمد، سپس فرمان داد: باز گرد! و او بازگشت. آن گاه
خداوند فرمود: به عزت و جلالم سوگند! که هیچ آفریدهای نزد من محبوبتر از تو نیست و تنها بندگانی را از عقل کامل بهرهمند
میسازم که دوستشان بدارم. هان! همهی امر و نهیهای من تنها متوجه تو است و فقط تو را بر تخلفها و گناهان مجازات کرده و بر
اطاعت و بندگی، پاداش میدهم. [ ۴۲۹ ]. امام (ع) در بیانی دیگر میفرماید: در روز قیامت، خداوند هر انسانی را به اندازهی عقلی
.[ که به وی عطا کرده است، مورد حسابرسی و سنجش قرار میدهد. [ ۴۳۰
برگرفته از کتاب امام باقر علیه السلام جلوهی امامت در افق دانش نوشته: احمد ترابی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


× شش = 36