سیره عملی و رفتاری

امام باقر در محراب عبادت و نیایش

اشاره
امام باقر (ع) همپای همهی ارزشهای علمی خویش، در اوج بندگی خدا قرار داشت، و الگویی شایسته، برای زاهدان واقعی و مقتدایی وارسته، برای اهل عبادت و معنویت بود.
افلح، یکی از خدمتگزاران آن حضرت، میگوید:
با امام باقر (ع) برای حج سفر کردم، چون به مکه رسیدیم و آن حضرت وارد مسجدالحرام شد و نگاهش به خانهی خدا افتاد، با صدای بلند گریست. به ایشان عرض کردم: مردم شما را نگاه میکنند، اگر ممکن است قدری آهستهتر گریه کنید! امام فرمود: وای بر تو، چرا صدایم را به گریه، بلند نکنم تا مگر مورد رحمت خداوند قرار گیرم! و فردای قیامت رستگار شوم!
سپس امام مشغول طواف شد و پشت مقام به نماز ایستاد و چون نمازش به پایان رسید، جایگاه سجدهاش از اشک چشمانش، تر شده بود. [۴۱۰].
[صفحه ۲۳۱]
کثرت عبادت و سجدهی امام باقر (ع) به حدی بود که آثار سجده در پیشانی و بینی آن حضرت دیده میشد. [۴۱۱].
در حالات معنوی آن امام روایت کردهاند که:
در هر شب و روز صد و پنجاه رکعت نماز میگزارد. [۴۱۲].
امام صادق (ع) دربارهی پدر بزرگوار خویش میفرماید:
پدرم کثیر الذکر بود (هماره یاد خدا را بر قلب و زبان جاری داشت) به گونهای که وقتی همراه او راه میرفتم او مشغول یاد خدا بود و چون بر سفرهی غذا مشغول خوردن غذا بودیم باز هم از یاد خدا غافل نبود. با مردم سخن میگفت، ولی این روابط اجتماعی نیز او را از یاد الهی دور نمیداشت، زبانش هماره به گفتن «لا اله الا الله» مترنم بود.
آن حضرت همیشه ما را فراخوانده و از ما میخواست تا طلوع خورشید مشغول یاد و ذکر خدا باشیم و به آن گروه از اعضای خانواده که قادر به قرائت قرآن بودند، خواندن قرآن را توصیه میکرد و آن گروه که قادر به تلاوت قرآن نبودند، دستور میداد که ذکر خدا را بر لب جاری کنند. [۴۱۳].
نیز امام صادق (ع) دربارهی مناجاتهای شبانهی پدر چنین فرموده است:
پدرم در دل شب، همیشه با حال تضرع و مناجات به درگاه الهی عرض میکرد: خداوندا! تو فرمان دادی ولی فرمانت را (آن گونه که باید) اطاعت نکردم، مرا نهی کردی ولی از آنچه نهی کردی دور نگشتم. اکنون این من، بندهی توام که در برابرت قرار دارم و معذرت میطلبم (و یا از شدت غفلت حتی در اندیشهی معذرت خواهی هم
[صفحه ۲۳۲]
نیستم). [۴۱۴].
بدیهی است که امام باقر (ع) با آن همه زهد و تقوا، و با آن همه طهارت نفس، از ترک واجبات معمولی انسانها و انجام محرمات، بسی مبرا و منزه است. و اگر آن حضرت، خویش را در برابر خداوند، مسوول و کوچک و سرافکنده میبیند، به دلیل اظهار بندگی و خضوع در برابر خدا است، نیز به این دلیل است که امام با معرفتی که به مقام پروردگار دارد، میداند که به جا آوردن حق عبادت او، آنگونه که شایستهی مقام خداوندگاریش باشد، از عهدهی مخلوق بیرون است. این چنین است که امام باقر (ع) با آن همه زهد و عبادت و پاکی و معنویت، باز هم خود را در میدان بندگی حق، قاصر و ناتوان میبیند. برای تلاشها و عبادتهای خویش، ارجی قایل نیست و بدانها اعجاب ندارد. البته لازمهی بندگی واقعی به درگاه خدا، همین است که مومن، همیشه خود را در میدان اطاعت و عبادت خدا، قاصر بداند و از اعمال خود خرسند نباشد.
توجه آن امام متقی به خداوند و نعمتهای او تا آنجا بود که هر گاه نعمتی از جانب خداوند به او میرسید، بی تامل، سپاس و شکر خویش را از خداوند، ابراز میداشت.
شخصی در سفر مدینه، همراه امام باقر (ع)، در میان راه مشاهده کرد که آن حضرت سر به سجده نهاده است و مشغول ذکر خدا است.
چون سجده به پایان رسید و حضرتش از جای برخاست، رو به شخص یاد شده کرد و فرمود: آیا به نظرت عجیب و غیر منتظره آمد که مرا در میان راه، به حال سجده دیدی!
مرد گفت: بلی، برایم غیر قابل انتظار بود.
امام فرمود: من به یاد نعمتی از نعمتهای خدا افتادم، دوست نداشتم که از کنار
[صفحه ۲۳۳]
این نعمت بگذرم و شکر آن را بجا نیاورم. [۴۱۵].
زندگی اجتماعی، انسان را مواجه با مسایلی میکند که گاه موجب غفلت از یاد خدا میشود. به ویژه زمینههای سرورانگیز و نشاط آور.
ولی امام باقر (ع) حتی در چنین مواقعی غافل از یاد خدا نبود و حتی هر تبسم و خندهای را با یاد خدا جبران میکرد و از پس هر خنده میفرمود:
خداوندا مرا دشمن مدار و از رحمت خویش محروم مکن! [۴۱۶].
برگرفته از کتاب امام باقر علیه السلام جلوه امامت در افق دانش نوشته آقای احمد ترابی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


2 × = شانزده