احادیث اخلاقی

بداء و نسخ

به عبارت دیگر برای آنکه معنی بداء روشنتر گردد ناگزیر از یک مقدمه کوتاهی میباشیم و آن این است که برای نام الوهیت و
ربوبیت مراتبی است و برای اسماء حسنی مظاهری است که البته این اختلاف به منظور تفهیم و تفهم ما میباشد نه آنکه ذات
مقدسش دارای مراتب وجودی در شدت و عدت و مدت و غیره باشد تعالی الله عن ذلک علوا کبیرا به همین جهت در طبقات
ملکوت آسمانها و زمین و باطن آنها موجوداتی است روحانی و نفوسی است مدبر که افعال حق و اراده آنها به فیض اراده حق
است. [صفحه ۳۲۱ ] بنابراین هر چند اراده و حکم و فعل آنها نفسانی و جزئی زمانی باشد در اراده و حکم و فعل حق مستهلک
است چرا زیرا صفات و افعال کلیه تابع ذات میباشد پس اگر ذات نفسانی باشد متعلقات آن هم نفسانی است و اگر عقل باشد
متعلقات آن هم عقلانی است و اگر الهی باشد متعلقات آن هم الهی است. در هر صورت تمام آن موجودات طولی مطیع و
فرمانبردار حقند و ابدا تخلفی و تخطی نمیورزند مثل طاعت آنها نسبت به حق جل جلاله مثل طاعت حواس ما نسبت به نفس
ناطقه عقلیه است که به هیچ وجه در آنچه که نفس بخواهد تخلف و مخالفتی روا نمیدارد و در اطاعت آنها نفس را هیچ حاجتی
به امر و نهی نیست و زجری هم نیست بلکه یک اطاعت تکوینی است که هر وقت نفس ناطقه به امر محسوسی اراده کند هر یک از
آن حواس بلادرنگ او را اطاعت مینمایند به وظیفه خود قیام میکنند بلکه فعل حواس و ادراک آنها در حقیقت فعل نفس و
ادراک نفس است در عالم حواس با آنکه ذات حواس و فعل ادراک دو موضوع است و در عالم عمل متعدد و متغیر و منقسم
میگردد ولی ذات ناطقه عاقله و فعل ادراک او در عالم شرف و بلندی دارد که از وضع و انقسام و محو و فساد منزه و مبرا است.
این حکم در طاعت موجودات ملکوت هم مجرا میگردد یعنی طاعت موجوداتی که در ملکوت سماوات واقعند نسبت به امر و
کلمه الهی مطیع محض میباشند لذا افعال آنها مانند ذواتشان افعال حقند همان طور که افعال جوارح ما فعل نفس ناطقه هستند و
نیز این موجودات عالیمرتبه افعال و تدبیرات و تصورات و تصرفاتشان تماما از حق و به حق میباشند این است که هر کتابی که در
صفحه ۲۰۱ از ۲۶۹
الواح سماویه و صحائف قدریه نقش بندد مکتوب حق جل و جلاله است و پس از قضای سابق و مکتوب قلم اعلی در لوح محفوظ
که از محو و اثبات و از نسخ و تبدیل مصون است آنچه در این صحائف سماوی و الواح قدری نگاشته شده که تماما کتاب محو و
اثباتی است که در قول خدای تعالی میفرماید یمحو الله ما یشاء و یثبت و عنده ام الکتاب اشاره به این حقیقت است. بنابراین آنچه
که در دلها و سینههای بشر و سایر نفوس و طبایع عالم تکوین نقش بسته ممکن است زوال و تغییر و تبدیل یابند زیرا مرتبه آنها از
این تغییر و تبدیل ابا و امتناعی ندارد چنانکه در قوا و حواس و جوارح ما ممکن است زوال و تغییر و تبدیلی روی دهد اما در نفس
خود این نوع زوال و تغییر و تبدیل نیست به همین جهت است که در قوه و حواس ما [صفحه ۳۲۲ ] نسیان و سهو و اشتباه گاهی رخ
میدهد در صورتی که در خود نفس این نسیان و سهو و اشتباه نیست لهذا نفس با مراجعه به خود همان مطالب فراموش شده را
میداند و نسبت به قوای فراموش کننده یادآوری میکند این است که در نشئه آخرت تمام افعال و مدرکات و ملکات نفس که از
استعداد زوال و تغییر و تبدیل حواس دور شده یک جا حاضر و آشکار و هیچ نوع نسیان و سهوی در آن مرحله از حیات نیست.
برگرفته از کتاب زندگانی حضرت امام محمد باقر علیه السلام نوشته: حسین عمادزاده

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


سه + 9 =