امامت و رهبری، حاکمان زمان

تصریح امام باقر علیه السلام به امامت خویش

شاید گمان رود که اثبات امامت امامان با استناد به نظر و تأیید خود آنان، امری غیر قابل قبول است، و به تعبیر دیگر، شهادت فرد به
نفع خود، پذیرفته نیست و ثمری به آن مترتب نمیباشد. این سخن در بسیاری از موارد صادق است؛ زیرا در میدان حکم و قضاوت،
صفحه ۲۵ از ۱۵۵
باید گواهانی به گواهی و شهادت برخیزند که خود خارج از گردونهی منافع داوری خویش [صفحه ۳۶ ] باشند، اما در این مورد،
خصوصیاتی وجود دارد که با در نظر گرفتن آن، گواهی امام باقر (ع) بر امامت خویش، میتواند مورد استناد قرار گیرد. شخصیتی
معنوی و علمی، چون باقرالعلوم (ع) که به اتفاق آرای علما و فقهای امامیه و اهل سنت، [ ۶۸ ] در اوج پاکی، تقوا، اخلاق و علم و
عمل زیسته و کسی از او شهادت و سخن ناروا و گزاف نشنیده است اگر سخن از امامت خویش به میان میآورد، بر اساس بیان حق
و هدایت خلق و زدودن شبهاتی است که در آن روزگار فضای جامعهی اسلامی را تیره ساخته بود. اگر آن حضرت، جایگاه خود
را برای مردم روشن نمیساخت و به امامت خود تصریح نمینمود، کسانی ادعا میکردند که امامیه مقام و منزلتی را برای باقرالعلوم
(ع) معتقدند که او خود برای خویش باور نداشته است. امام باقر (ع) به زراره فرمود: ما دوازده امام هستیم که از جملهی ما حسن بن
علی و حسین بن علی است و پس از ایشان، امامان از نسل حسین (ع) میباشند. [ ۶۹ ]. امام باقر (ع) در بیانی دیگر فرمود: ماییم
والیان امر خدا و خزانهداران علم او و وارثان وحی و حاملان کتاب الهی، اطاعت ما بر مردم واجب و محبت ما ایمان و دشمنی ما
بر ما مخفی نیست؛ زیرا ملائکه در « لیلۀ القدر » : کفر است، دوستان ما در بهشت و دشمنان ما در آتشند. [ ۷۰ ]. آن حضرت میفرمود
آن شب، اطراف ما در چرخشند. [ ۷۱ ]. در سخنی دیگر به ابوبصیر فرمود: یکی از وصیتهای پدرم (علی بن الحسین) به من این بود
که: فرزندم! پس از وفات من جز تو کسی مرا غسل ندهد؛ زیرا امام را جز امام غسل نمیدهد. و بدان که برادرت عبدالله مردم را به
سوی خود خواهد خواند (ادعای امامت خواهد کرد) ولی او را به حال خویش واگذار؛ زیرا عمر او کوتاه [صفحه ۳۷ ] است. چون
پدرم درگذشت، همچنان که فرموده بود او را غسل دادم و عبدالله هم مدعی امامت شد و دیری نگذشت که از دنیا رفت. این از
جملهی خبرهایی بود که علی بن الحسین قبل از تحقق، از آن پرده برداشت. و به وسیلهی این امور است که امام شناخته میشود.
۷۲ ]. روایات در این زمینه متعدد و بسیار است، [ ۷۳ ] اما نکتهای اساسی در این میان وجود دارد که امام باقر (ع) هم در روایت ]
اخیر، بدان اشاره داشته است و آن اینکه امامت گرچه مقامی الهی است و تعیین امام به رأی و انتخاب مردم نیست، ولی امام باید
دارای ویژگیهایی باشد که مردم با مشاهدهی آنها به مقام و شخصیت استثنایی و فوقالعادهی وی پی برند. چنانکه در روایت
اخیر، امام باقر (ع) پس از نقل پیشگویی پدر دربارهی آنچه بعدها اتفاق افتاد، فرمود: به وسیلهی این امور است که امام شناخته
میشود. بنابراین، اگر در بحث امامت، مسألهی وصایت مطرح میشود و یا سخنان خود امام در تأیید امامت خویش آورده میشود،
نباید مورد سوء برداشت قرار گیرد و چنین تلقی شود که امامیه در زمینهی امامت نظریهای شبیه نظریهی موروثی بودن حکومت و
خلافت را پذیرفتهاند! ملاک اصلی در انتخاب فردی از سوی خداوند برای رسالت و یا امامت؛ لیاقتها و توانهای روحی، علمی،
اخلاقی و معنوی او است که در مجموع، شخص رسول یا امام را بر دیگران فضیلت میبخشد. اصل و نسب، منهای ملاکهای
معنوی و علمی، در بینش الهی، فاقد اعتبار است؛ چه، فرزند پیامبری به خاطر انحراف از مسیر حق، پیوند خویشاوندیش گسسته
میشود. [ ۷۴ ] یگانه ملاک کرامت فرد، نزد خداوند تقوا و فضیلت [صفحه ۳۸ ] میباشد. [ ۷۵ ] همسر لوط (ع) در جملهی کافران
باقی میماند و هلاک میشود. [ ۷۶ ] و همسر فرعون، در زمرهی مؤمنان و صالحان قرار میگیرد.
برگرفته از کتاب امام باقر علیه السلام جلوهی امامت در افق دانش نوشته: احمد ترابی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


× پنج = 40