گسترش و ترویج علوم

تلاشهای فرهنگی امام باقر

یکی دیگر از ابعاد تلاشهای فرهنگی باقر العلوم علیهالسلام گفتمان هایی است که حضرت با دانشمندان و روسای مذاهب و نیز گروههای منحرف داشتند. این مناظرهها گاهی برای برخی اهداف شوم، از جانب حاکمان اموی ترتیب داده میشد و گاهی نیز به انگیزههای فرهنگی خود حضرت چنین محافل را ترتیب داده و در آن شرکت مینمودند.
در این گفتگوها طرفهای مقابل مغلوب دانش حضرت میشدند و حقانیت موضعگیری های امام هم بر طرف مقابل و هم بر همگان شفاف میشد. امام همام با این گفتمانها باورهای محوری تشیع و نیز فروع فقهی و معارف را مطرح میساخت و پندارهای گروههای منحرف و موضعگیریهای باطل آنان را رسوا مینمود. در این گفتمانها، گسترهی
[صفحه ۲۶۳]
دانش حضرت بر همگان آشکار میشد و به اثبات میرسید که لقب زیبای «باقر العلوم علیهالسلام» زیبندهی حضرت میباشد.
در مناظره و گفتمان خویش با حسن بصری که معتقد بر تفویض (واگذاری کار انسان به انسان) بود، بیپایگی پندارهای وی را آشکار ساخت. [۴۹۹].
همچنین عبدالله بن نافع از پیروان خوارج در مدینه به حضور حضرت میرسد. درباره رفتار علی علیهالسلام با خوارج از وی میپرسد. امام فرزندان مهاجرین و انصار را فرا میخواند، آنگاه خود در جمع انبوه جمعیت حاضر میشود. امام در گفتگو با وی پندارهای غلط ایشان و باطل گرایی وی را آشکار میسازد. و موضع حق امیر المومنین علیهالسلام را مبرهن میسازد. [۵۰۰].
همچنین در گفتمان با نافع بن ازرق از هواداران خوارج، موضع حق خویش را شفاف می سازد. [۵۰۱] هنگامی که قتاده از بصره با ۴۰ سوال به حضور امام در مدینه میرسد، امام با وی به گفتگو میپردازد. قتاده آن چنان تحت الشعاع عظمت امام قرار میگیرد، که اعتراف میکند در نزد هیچ کس تاکنون این گونه احساس حقارت نکرده بودم. هنگامی که امام عظمت عترت را آشکار میسازد، قتاده میگوید این خانه تنها سنگ و گل نیست، همان خانهای است که خدای سبحان آن خانه را بلند مرتبه و بلند آوازه نموده است، اذن الله ان ترفع و یذکر فیها اسمه. [۵۰۲].
[صفحه ۲۶۴]
هنگامی که حضرت را به شام احضار نمودند، محفل بزرگی از جانب مسیحیان ترتیب داده شده بود که اسقف بزرگ مسیحیان در آن شرکت داشت. امام در چنین محل با شکوه که انبوه جمعیت مسیحی در آن حاضر بودند، شرکت می کند. قسیس سوالهای متفاوت از خوارکیهای بهشتیان و کیفیت زندگی آنان و نیز درباره «عزیر» پیامبر و سایر موضوعات از امام میپرسد که جوابهای امام وی را به شگفتی وا می دارد. [۵۰۳] این موارد نیز برخی از تلاشهای فرهنگی باقر العلوم علیهالسلام میباشد.
اینها برخی از موارد تلاشهای فرهنگی باقر العلوم علیهالسلام است که مورد پژوهش قرار گرفت. البته نه تلاشهای فرهنگی حضرت به این مقدار بسنده است و نه تلاشهای اجتماعی؛ که در بخش پیشین مورد تحقیق قرار گرفت. بلکه این محورها نمونه هایی اندک در این میدان گسترده میباشد. و شاید راهگشا و آغازی روشن و شفاف برای محققان و اندیشمندان باشد تا در پیمودن این مسیر، همت بیشتر گمارند. تحقیق جامع به فرصت نگاشتن چندین جلد کتاب نیازمند است، تا اندیشه و رفتار عترت شفافتر بر همگان نمایان شود و شاخصهای عترت الگوی رفتاری شیفتگانشان باشند.
سلام خدا و فرشتگان خدا و همه پاکان بر ارواح پاکشان و درود بیپایان الهی بر رهروان راهشان.
[صفحه ۲۶۵]
برگرفته از کتاب امام باقر علیه السلام الگوی زندگی نوشته آقای حبیب الله احمدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


− 8 = یک