احادیث اخلاقی

ظرفیتها از دیدگاه امام باقر علیه السلام

معارفی که ارزانی عترت میشود دارای مراتب و مراحل است. عترت نیز به تناسب درک و ظرفیت مخاطب خویش معارف و باورها
در اختیار دیگران میگذارند. این گونه نیست که با هر کس هر گونه سخن و معرفتی را در میان گذارند. همان گونه که در مورد
[ پیامبران آمده که به مقدار درک مخاطبان خویش سخن میگویند، انا معاشر الانبیاء امرنا ان نتکلم الناس علی قدر عقولهم. [ ۲۱۱
عترت نیز در سخن گفتن با مخاطبان [صفحه ۱۱۹ ] خویش ظرفیت افراد را در نظر میگیرند، آنگاه سخن میگویند. به طور قطع
ظرفیتها با یکدیگر متفاوتند. مردم در درک و فهم یکسان نیستند. امیر المؤمنین علیه السلام میفرماید: قلبها، ظرفیتها میباشند و
برترین آنها وسیعترین آنهاست، ان هذه القلوب اوعیۀ فخیرها اوعاها. [ ۲۱۲ ]. باقر العلوم علیه السلام در این راستا میفرماید: سخن ما
مراتب دارد. هر کس ظرفیت تحمل هر سخن از سخنان ما را ندارد. برخی باید ظرفیت به مقدار ظرفیت پیامبر و فرشتگان داشته
باشند، تا معارف ما را بر تابند، یا جابر ان حدیثنا صعب مستعصب امرد ذکوان وعر اجرد لایحتمله و الله الا نبی مرسل او ملک مقرب
سخن ما سختتر از سخت است. در عین حال بیپرده و شفاف است. سخنان ما را سه گروه بر میتابند: پیامبران » ، او مؤمن ممتحن
آنگاه فرمود اگر سخنی از ما شنیدید و ظرفیت درک آن را داشتید، خدا .« مرسل، فرشتگان مقرب درگاه خدا و مؤمنان آزمون یافته
را به این نعمت سپاس گزار باشید. و اگر ظرفیت آن را نداشتید مراقب باشید انکار نکنید، علم آن را به ما واگذار نمایید، فردوه الینا
اهل البیت. [ ۲۱۳ ]. همچنین میفرماید: ظرفیتهای مؤمنان با هم متفاوتند، ان المؤمنین علی منازل. [ ۲۱۴ ] آنگاه در ادامه میفرماید
کسی که توان مرحله اول را دارد، نمیتوان انتظار کشش مرحله دوم را از وی داشت و کسی که توان مرحله دوم را دارد، نمیتوان
انتظار کشش مرحله سوم را داشت… این روش میآموزد که وقتی ظرفیتها متفاوت هستند و هنگامی که [صفحه ۱۲۰ ] معارف
مشتمل بر مراحل و مراتب میباشند، صاحب سخن و نیز صاحب قلم همواره درک و فهم و سطح مخاطب خویش را باید در نظر
بگیرد. و در سطح آن سخن گوید. در غیر این صورت نه رعایت ارزش مخاطب را نموده و نه ارزش معارف را پاس داشته است؛
که امام صادق علیه السلام فرمود حکمت و معرفت را اگر به غیر اهلش بسپاری به حکمت ستم نمودهای و اگر از اهلش دریغ کنی
.[ به آنان ستم روا داشتهای، فلا تمنعوها اهلها فتظلموهم. [ ۲۱۵
برگرفته از کتاب امام باقر علیهالسلام الگوی زندگی نوشته: حبیب الله احمدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


4 − چهار =