سیره عملی و رفتاری, گسترش و ترویج علوم

عالم جاهل نمیشود در مکتب امام باقر علیه السلام

علم برای امام دو نوع است علم حضوری و علم حصولی یا به عبارت دیگر علم موهبتی – علم مکتسب که خداوند عالم نقشه عالم
وجود را به برگزیدگان خود تعلیم فرموده است و زیر نظر آنها گذاشته تا به هر چیز و همه جا از زمان و مکان واقف گردند و این
معنی که آیا امام دارای علم حصولی است یعنی به تحصیل دانش فرا میگیرد یا به موهبت الهی اختلاف است آنچه مسلم است علم
امام حصولی است ولی از فرشتگان و معلم شدید القوی میآموزند – به همین جهت امام محمد باقر علیه السلام در روایت ابوحمزه
ثمالی فرموده لا و الله لا یکون عالم جاهلا ابدا عالما بشیء جاهلا بشیء ثم قال الله اجل و اعز و اکرم من ان یفرض طاعته عبد
یحجب عنه علم سمائه و ارضه ثم قال لا یحجب ذلک عنه فرمود سوگند به خدا که هرگز عالم جاهل نمیشود یعنی عالم به چیزی
باشد و جاهل به چیزی میفرماید اگر عالم کامل باشد که از سرچشمه وحی علم و دانش فرا گرفته باشد، به همه چیز عالم است
نمیتوان گفت که چیزی میداند و چیزی نمیداند و عالم به همه چیز آگاه است و از هیچ چیز نزد او پنهان نیست و اضافه فرمود
که خداوند تعالی اجل و اعز و اکرم از آن است که طاعت بنده را که علم آسمان و زمین او از وی پوشیده و محجوب باشد فرض و
واجب گرداند و این علم برای بنده مطیع خدا محجوب نیست اگر امامی در زمانی به مقتضای مصلحت نظام نوع از علم خود کتمان
کرده و یا اظهار نموده در هر دو حال عین علم است که اقتضا و مصلحت را پیوست علم نموده و او خود علم است به مقدرات و
مقتضیات و مافوق زمان و [صفحه ۱۰۳ ] مکان است به اضافه که بیان اظهار علم به سابقه علم به حال شنونده است که تا چه حد
استطاعت قبول چه مقدار علم را دارد و درخور گنجایش چه مقدار دانش است که این هم خود علمی است پس عالم در هر مرحله
باشد جاهل نمیشود مگر آنکه به مرض نسیان یا امراض مغزی مبتلا گردد و این هم برای مردم عادی است امام که عالم به گذشته
و آینده است هیچ وقت جهل بر آنچه میداند پیدا نمیکند – و به اصطلاح احساسات مغفوله ندارد همیشه مستحضر است و هر
وقت هر چه بخواهد بر آن دست دارد – عالم همه کارش علم و مصلحت نوعی است و جاهل بر ضرر خود و اجتماع عمل میکند.
برگرفته از کتاب زندگانی حضرت امام محمد باقر علیه السلام نوشته: حسین عمادزاده

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


6 − دو =