سیره عملی و رفتاری, گسترش و ترویج علوم

علم دین در مکتب امام باقر علیه السلام

علم و فضلی که به چهل سال دلم جمع آورد ترسم آن نرگس فتانه به یک جا ببرد (حافظ) در اوراق جداگانهای راجع به علم و
دین که یک حقیقتی هستند غیرقابل انفکاک مفصل بحث کردهایم و این جا فقط درباره علم دین مینویسیم. اصل علم حصول و
ادراک حقایق است و با کشف وجود اشیاء برای نفس تا آنجا که تکامل نفس حاصل شود و دین منهاج و شریعهای است آسمانی
که در مکتب ربوبی برای تربیت و تکامل نفس بشری به ودیعه سپرده شده و با سرمشق گرفتن از این راه طرق دیگر بشری که زائیده
و پدیده افکار کوتاه است تمیز داده میشود. دین چنانچه به شرایط مقتضی آن عمل [صفحه ۹۲ ] گردد ضامن سعادت و موفقیت
گرویدگان و مؤمنین به دین خواهد بود. در قرآن هم این حقیقت را که دین ضامن سعادت است تصریح فرموده آنجا که میفرماید.
دین راهنمای زندگی است و زندگی مفهوم احساسات و ادراکات نفسانی در « استجیبوا لله و للرسول اذا دعاکم لما یحییکم »
اجتماعات بشری است. برای سعادت زندگی سه چیز اثر عمیق دارد – فکر – اخلاق – عمل – یا به عبارات دیگر که ایرانیان قدیم
میگفتند کردار نیک – پندار نیک – گفتار نیک بنابراین متدین کسی را گویند که بر این منهج و راه سیر کند و ایمان آورد و
اعتقاد به مبداء و معاد داشته باشد و عمل نیک انجام دهد. علم دین منشعب به سه قسمت میشود – و در هر سه قسمت ضامن
سعادت و کفیل خوشبختی و آسایش خاطر آدمیان میباشد. اول – عقاید که به اصول دین یا اصول عقاید و علم کلام نامیده
میشود و در آن از فکر صحیح و توحید ذات – صفات – افعال و عبادات سخن میگویند و این اصل مانند طب برای معالجه فکر و
اعتدال مزاج فکر انسان عامل مؤثری برای سعادت و نیکبختی است. دوم – علم فقه است که از احکام شرایع و حقوق و معاملات و
عبادات و مناسبات اجتماعی مانند نکاح – مکاسب و امر به معروف و نهی از منکر و روزه و حج و غیره سخن میراند [ ۳۷ ]. سوم
علم اخلاق است که طب روحانی است برای اعتدال مزاج نفسانی و تقویت ملکات صدق – صفا – راستی – آزادی و غیره است تا
آنجا که مزاج نفس معتدل گردد و مزاج اجتماع با تدبیر سیاست مدنی به وسیله عقیده – فضیلت عمل به تکامل حقیقی خود برسد.
برگرفته از کتاب زندگانی حضرت امام محمد باقر علیه السلام نوشته: حسین عمادزاده

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


6 + هشت =