حوادث، وقایع، هجرت

فرهنگ آفرینان زمان امام باقر علیه السلام – کمیت اسدی

افراد فرهیخته هماره تأثیرگذار در فرهنگ و تمدن جامعه میباشند. عالمان و شاعران متعهد از پایه گذاران فرهنگی هر جامعهاند.
دانشمندان متعهد با هنر خویش باورها را بارور و فرهنگها را شکوفا و پویا میسازند. جامعه را از اندیشه و بالندگی و پایندگی
بهرهور میسازند. فرهنگ آفرینان، جامعه را از ایستایی و خمودی و کژراهگی رهایی میدهند. شاعران متعهد در هر زمان وجود
دارند، که با شعرهای پربار و غنی و گویا و رسا و دلنشین خود، فرهنگها را متحول میسازند. نمونه هایی از این فرزانگان را در
زمان عترت میتوان مشاهده کرد. مانند حسان، فرزدق، دعبل، و در زمان باقر العلوم علیه السلام مانند کمیت اسدی و حمیری که از
صفحه ۹۵ از ۱۱۰
موقعیت بسیار والایی بهرهمند میباشند. چه بسا چند بیت شعر آنان به لحاظ زیبایی و محتوای غنی و صحیح که دارد، زبان به زبان
در میان مردم گردش مینماید و نقش آفرینی میکند. اشعار حسان در شأن غدیرخم، فرهنگ غدیر را شکوفا ساخته و زینت بخش
صفحات کتابها شده است. قصیده بلند فرزدق، در شأن اهل بیت (ع) و سیدالساجدین علیه السلام در کتابهای محققین درج شده
است، زبان به زبان در گردش میباشد. اینک امثال حمیریها و کمیت اسدیها که در مناقب عترت و نیز در رثای حسین
علیه السلام هزاران قصیدهی غنی و زیبا میسرودند، فرهنگ دین و فضائل عترت را شکوفا میساختند؛ نگرش ها را به سمت
[ خورشید فروزان عترت، متوجه میساختند. [صفحه ۲۵۳
کمیت اسدی
این گونه شاعران مورد عنایت و تشویق عترت بودند. کمیت اسدی که در مناقب عترت شعر میسرود. از طرف حکومت زیر نظر
بود. باقر العلوم علیه السلام وی را مورد عنایات ویژه خویش قرار میدهد و با ترغیب خویش، وی را در راه فرهنگسازی پایدار
میسازد. جابر جعفی میگوید: به محضر باقر العلوم علیه السلام رسیدم، از وی درخواست کمک کردم. حضرت اظهار داشت چیزی
اکنون فراهم نیست تا به شما کمک کنم. در این هنگام کمیت اسدی وارد شد. از امام اجازه گرفت قصیدهای بخواند؛ امام اجازه
داد. امام به خدمت گزارش دستور داد به وی کیسه درهم (ده هزار درهم) جایزه عطا کند. آنگاه کمیت اجازه گرفت قصیده دوم را
خواند. امام دستور داد جایزه دوم به وی عطا کنند. کمیت قصیدهی سوم را که خواند برای بار سوم جایزه به وی دادند، که مقدار
جایزه به پنجاه هزار درهم رسید. لیکن کمیت در پایان گفت من این اشعار را برای جایزه نگفتهام میخواستم با سرودن این شعرها
به رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم تقرب جویم. آنگاه باقر العلوم علیه السلام در حق وی دعا کرد، فدعاله ابوجعفر علیه السلام.
۴۷۴ ]. در نقل دیگر درباره کمیت آمده است، که وی در ایام تشریق در منا وارد بر باقر العلوم علیه السلام میشود. اجازه میخواهد ]
شعر بسراید امام میفرماید به ذکر خدا مشغول باش. لیکن با اصرار کمیت امام موافقت میکند که شعر بگوید. کمیت هنگامی که
قصیده خود را تمام میکند باقر العلوم علیه السلام دستهای مبارک را به سوی آسمان بلند میکند در حق وی میگوید: اللهم اغفر
للکمیت. [ ۴۷۵ ]. [صفحه ۲۵۴ ] و نیز درباره کمیت آمده است، که در کنار کعبه شعر سرود، امام به طرف کعبه ایستاد و سه مرتبه
گفت: اللهم ارحم الکمیت و اغفر له. آنگاه به وی روی کرده فرمود این صد هزار را برای تو فراهم کردهام. کمیت که از فرهنگ
بسیار بالا و برتر برخوردار بود عرض میکند، هرگز! من از خدا پاداش خویش را خواهم گرفت. شما فقط یکی از پیراهنهای خود
را به من هدیه کنید. امام نیز پیراهنی به وی عطا میکند. [ ۴۷۶ ]. کمیت آن گونه متعهد است که در برابر سرودههای خویش حاضر
نیست درهمی دریافت کند، پیراهن متبرک امام را بر همه چیز برتری میدهد. باقر العلوم علیه السلام در حق کمیت این گونه نیز دعا
همواره موید به » [ کرد: لا تزال مویدا بروح القدس ما نصرتنا بلسانک و قد قلت فینا [ ۴۷۷ ] در نقل دیگر ما دمت تقول فینا. [ ۴۷۸
در دعای دیگر نیز آمده: لک ما قال رسول الله صلی الله علیه و آله لحسان «. روح القدس باشی، که با زبان خود ما را یاری مینمایی
بن ثابت لن یزال معک روح القدس ما ذببت عنا. [ ۴۷۹ ]. این ارزش فرهنگ آفرینی در نزد باقر العلوم علیه السلام است. فرد این
گونه مورد عنایت و دعای خیر عترت قرار میگیرد و باقر العلوم علیه السلام به هر صورت ممکن وی را مورد عنایت خویش قرار
میدهد. و زندگی وی را قرین هر نوع برکت الهی قرار میدهد. [صفحه ۲۵۵ ] اینک نمونهای از قصیدههای کمیت در رثای حسین
علیه السلام در محضر باقر العلوم علیه السلام که درایام تشریق در منا انشاد شده است یادآوری میشود. اضحکنی الدهر و أبکانی و
الدهر ذو صرف و الوان لتسعۀ بالطف قد غودروا صاروا جمیعا رهن اکفان و ستۀ لایتجاری بهم بنی عقیل خیر فرسان … متی یقوم
روزگار مرا هماره خندان و گریان میسازد. روزگار رویکردهای متفاوت و رنگارنگ دارد. » الحق فیکم متی یقوم مهدیکم الثانی
صفحه ۹۶ از ۱۱۰
گریه برای آن نه نفری که در طف (کربلا) مورد نیرنگ قرار گرفتند و همگی آنان کفن شدند و شش تن دیگر از فرزندان عقیل
با خواندن این اشعار، امام باقر و فرزندش امام صادق (علیهما .« که در کرامت بر همگان سبقت گرفتهاند و بهترین سوارکاران بودند
السلام) گریه کردند. آنگاه باقر العلوم علیه السلام فرمودند: هر کس ما را یاد کند و یا در هنگام یادآوری مراثی ما از چشمش به
مقدار بال مگس اشک بیرون آید، خدای سبحان این اشک را مانع و حجاب از آتش قرار خواهد داد و برای وی خانهای در بهشت
بنا میکند. آنگاه کمیت ادامه میدهد که مهدی آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم برای انتقام این خون در چه زمانی قیام خواهد
نمود، تا حق را به عترت که محور حق است باز گرداند. در مورد بیت آخر کمیت که از مهدی آل محمد (عج) سخن به میان
آورد، امام همام توضیح دادند، که قائم آل محمد (عج) فرزند نهم از [صفحه ۲۵۶ ] تبار حسین علیه السلام خواهد بود، ان قائمنا هو
التاسع من ولد الحسین. [ ۴۸۰ ]. کمیت آن گونه شیفته عترت بود که یک عمر در مناقب عترت شعر گفت و منتشر ساخت و بنیامیه
همواره در صدد بودند تا بر وی آسیب رسانند. حتی هنگامی که بر وی سخت گرفتند؛ از باقر العلوم علیه السلام اجازه گرفت در
مورد بنیامیه هم برای حفظ خون خود شعر بگوید، که امام این اجازه را به وی داد. [ ۴۸۱ ] لیکن در پایان شمشیرهای خشونت
بنیامیه، بر بدن وی فرود آمدند و بدن کمیت را آن گونه خونین کردند که در هنگامی که به خون خویش آغشته بود جان سپرد.
وی در هنگام شهادت زیر شمشیرهای دژخیمان بنیامیه زمزمه آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم بر زبانش بود و میگفت: اللهم
آل محمد اللهم آل محمد. [ ۴۸۲ ]. کمیت این گونه فرهنگ آفرین بود که مورد عنایت ویژه عترت آل رسول صلی الله علیه و آله و
سلم قرار میگیرد. این همه از زبان باقر العلوم علیه السلام و فرزندش صادق آل محمد علیه السلام در حق وی سخن گفته میشود.
آری کارهای بنیادین فرهنگی که محور گردشهای اجتماعی جامعه میباشد، از نگر عترت این گونه ارزش دارد. جامعه به ویژه
پیروان عترت باید از رفتار عترت بیاموزند، که از نیروهای فرهنگی و فرهنگ آفرینان جامعه چگونه قدردانی کنند! هنگامی که
جامعه به ارزشهای فرهنگی و الهی قدر نهد، ارزشها در جامعه مستقر خواهند شد و فرهنگ و تمدن جامعه را فرا خواهد گرفت.
رشد و بالندگی در جامعه توسعه خواهد یافت. آشکار است که اگر از [صفحه ۲۵۷ ] ارزشها قدردانی نشود و فرهنگ آفرینان
مورد عنایت و ترغیب قرار نگیرند، فرومایگی و ابتذال و بیفرهنگی رواج یافته و جامعه به خصوص نیروهای جوان و پاک به
بیراهگی خواهند رفت. آنان که فرهنگ جامعه را بارور میسازند، آنان که فطرتهای پاک جوانان را شکوفا مینمایند و فطرتها
را با فرهنگ وحی و عترت همگون میسازند؛ شادابی و طراوت را به جامعه ارزانی میدارند. آنان که با غنیسازی فرهنگ جامعه،
زندگی را برای جامعه به ارمغان میآورند. از آن مقدار قدر و ارزش بهرهورند که نمیتوان برای آن حد و مرز مشخص نمود.
همچنین آنان که در تلاشند، اندیشهها را با فرهنگ عترت شاداب و زنده و پایدار سازند. زیرا که فرهنگ عترت دلها و فطرتها را
.« گفتار ما دلها را زنده میرویاند » [ زنده و شکوفا میسازد. باقر العلوم علیه السلام به فضیل فرمود: ان حدیثنا یحیی القلوب. [ ۴۸۳
رفتار عترت به خوبی و آشکارا میآموزد که از چه محورها و از چه ارزش هایی باید قدردانی شود و پیروان عترت به ویژه آنان که
در پستهای فرهنگی مسؤولیت به عهده گرفتهاند، باید به رفتار حضرت بیشتر نگر افکنند و با آگاه شدن از اندیشه و رفتار عترت،
از اندیشه زلال و رفتار پاک و بالنده آنان الگو بگیرند. در هر صورت ترغیب از فرهنگ آفرینان اقدام فرهنگی دیگر باقر العلوم
میباشد.
برگرفته از کتاب امام باقر علیهالسلام الگوی زندگی نوشته: حبیب الله احمدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


9 − = هشت