احادیث و سخنان

قرائت صحیح قرآن در سخنان امام باقر

ان القرآن واحد نزل من عند واحد. باقر العلوم علیهالسلام.
«قرآن یک حقیقت است که از نزد یک خدا فرود آمده است». یکی از موضوعات مورد گفتگوی مفسران و فقهای مسلمان، موضوع قرائتهای متفاوت از قرآن کریم است. که آیا قرائتهای گوناگون، مانند قرائت قراء سبع، [۱] در قرآن جایز است یا خیر؟ این موضوع از صدر اسلام حتی پیش از رحلت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم در میان مردم مسلمان مطرح بوده است. و در مراکز علمی یکی از موضوعات بحثانگیز به شمار میرود. در این موضوع تفاوت دیدگاههای فراوان میان علمای اهل سنت و نیز علمای شیعه وجود دارد. یکی از محورهای مهم علوم قرآنی بوده، به همین خاطر وارد شدن به آن، مناسب با سیرهنگاری نمیباشد. لیکن نتیجه یک تحقیق علوم قرآنی را میتوان به صورت فشرده خدمت خوانندگان محترم تقدیم نمود. آن نتیجه این است که قرائت قرآن به قرائتهای گوناگون حتی به قرائت قراء هفتگانه صحیح نمیباشد. روایاتی که دلالت دارند قرآن بر هفت حرف نازل شده است، نه از جهت سند معتبرند؛ از لحاظ محتوا نیز هیچ گونه ارتباطی به قرائت قراء هفتگانه ندارند. این قرائتها به هیچ وجه در زمان رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه (ع) مطرح نبودهاند. چون قرآن ملفوظ و مقرو یک بار بیشتر نازل نشده است. یک بار نزول و تلفظ یک اعراب و یک نوع قرائت بیشتر متحمل نمیتواند باشد. به همین خاطر یک قرائت بیشتر از قرآن صحیح نیست. در مثل آیه مالک یوم الدین [۲] تنها مالک یوم الدین قرائت صحیح است؛ ملک یوم الدین صحیح نیست. در مثل آیه حتی یطهُرن [۳] تنها یطهُرن صحیح است؛ یطّهَرن صحیح نیست و…. قرائتهای گوناگون نوعی تحریف به شمار میآیند. به همین خاطر احادیث نبوی صلی الله علیه و آله و سلم و نیز امامان معصوم (ع) در برابر این تفاوت قرائتها قد برافراشتهاند و مردم را به همان قرائت صحیح و عمومی قرآن رهنمون شدهاند. فرمودند که قرآن را همان گونه که عموم مردم میخوانند قرائت کنید، اقرأ کما یقرأ الناس. [۴] عموم مردم بر یک قرائت قرآن را میخوانند. قرائتهای گوناگون را عموم مردم آشنایی ندارند. و اینک باقر العلوم علیهالسلام همین نکته مهم عرشی را این گونه مطرح میسازد که قرآن یکی است، یک قرائت بیش ندارد که از جانب یک خدا نازل شده است، ان القرآن واحد نزل من عند واحد ولکن الاختلاف یجیء من قبل الرواة. [۵] «قرآن یک چیز است و از جانب یک خدا نازل شده است. تفاوت ها و اختلافها از ناحیه روات پدید آمده است.» این نوع احادیث حراست از همین حقیقت است که اختلافها را نکوهش مینماید و خاستگاه اختلافها را خارج از حقیقت قرآن میداند. و مردم را به یک قرائت که همان قرائت صحیح قرآن است فرا میخواند. البته این موضوع بحثانگیز، باید در جای خودش به صورت گسترده مورد پژوهش قرار گیرد و بر انبوه سؤالهای پیرامون آن پاسخ صحیح فراهم شود که علاقهمندان میتوانند به موضوع پژوهشی در علوم قرآن مراجعه نمایند. [۶] . این موارد برخی اندک از آموزههای عرشی بسیار باقر العلوم علیهالسلام بود که مطرح شدند. امید آن که مورد توجه علاقهمندان عترت قرار گرفته باشد.
——————————————————————————————————————————————
پی نوشت ها:
[۱] نام قراء هفتگانه عبارتند از: عبدالله بن عامر، عبدالله بن کثیر، عاصم بن بهدله، زبان بن العلاء، حمزة بن حبیب، نافع بن عبدالرحمن، علی بن حمزه کسائی.
[۲] حمد، ۴٫
[۳] بقره، ۲۲۲٫
[۴] اصول کافی، کتاب فضل القرآن، باب النوادر، حدیث ۲۳٫
[۵] همان، حدیث ۱۲٫
[۶] پژوهشی در علوم قرآن، بخش قرائت متواتر در قرآن، ص ۱۰۸٫
منبع: امام باقر الگوی زندگی؛ حبیب الله احمدی؛ فاطیما چاپ دوم ۱۳۸۵٫
برگرفته از کتاب دانشنامه امام باقر علیه السلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


5 + هشت =