احادیث و سخنان

قناعت در سخنان امام باقر

امام باقر (ع) در پرهیز دادن مردم از طمع ورزی میفرماید:
هیچ ذلتی، همانند ذلت طمع (خوارکننده) نیست. [۱] . و نیز میفرماید: از آنچه در دست مردم است اظهار یأس و ناامیدی کن (و خود را بیرغبت به آن نشان بده) زیرا این روش، همان بی نیازی و غنای واقعی است و بپرهیز از طمع ورزی زیرا طمع فقری است حاضر و آشکار. [۲] . امام باقر (ع) در زمینهی قناعت میفرماید: اجتناب کن از این که چشم به بالاتر از خود بدوزی (و با حسرت به امکانات افراد توانمندتر از خود نگاه کنی)! کافی است که به رهنمودهای خداوند نسبت به پیامبر (ص) توجه کنی که فرمود: «و لا تعجبک اموالهم و لا اولادهم». [۳] .
«و لا تمدن عینیک الی ما متعنا به ازواجا منهم زهرة الحیاة الدنیا». [۴] . یعنی: کثرت اموال و فرزندان کافران تو را به تعجب وا ندارد. و به بهرهوریهای کافران، خیره مشو زیرا این بهرهوریها محدود به زندگی دنیا است. سپس امام باقر (ع) افزود: هرگاه در دلت، حسرت امکانات دیگران راه یافت، شیوهی زندگی پیامبر (ص) را بیاد آور، زیرا غذای آن حضرت، نان فراهم آمده از جو و شیرینی وی خرما و وسیلهی روشنایی او در شبها، شاخههای نخل بود، آن هم اگر فراهم میشد! [۵] (یعنی حتی این امکانات با همهی سادگی، همیشه در اختیار پیامبر (ص) نبود).
در روایتی دیگر امام (ع) میفرماید: رسول خدا (ص) فرموده است: کسی که میخواهد غنیترین و بی نیازترین مردم باشد پس باید اعتماد و اتکایش به الطاف و عنایات الهی فزونتر از داراییها و امکانات مردم باشد. [۶] . یعنی باید به جای چشم داشتن به کمکهای مردم و بهرهور شدن از داراییهای آنان، چشم به ذخایر الهی داشته باشد و از درگاه خدا، بینیازی بجوید.
——————————————————————————————————————————————
پی نوشت ها:
[۱] الامام الباقر (ع): لاذل کذل الطمع. بحار ۷۸ / ۱۶۵؛ سیرة الائمة الاثنی عشر ۲۲۸٫
[۲] الامام الباقر (ع): اظهر الیأس مما فی ایدی الناس فان ذلک هو الغنی، و ایاک و الطمع فانه الفقر الحاضر. مشکاة الانوار ۴۷۲٫
[۳] توبه / ۵۶٫
[۴] طه / ۱۳۱٫
[۵] قال ابوجعفر (ع): ایاک ان تطمح بصرک الی من هو فوقک، فکفی بما قال الله عزوجل لنبیه (ص): «و لا تعجبک اموالهم و اولادهم» و قال: «لا تمدن…» فان دخلک من ذلک شیء فاذکر عیش رسول الله (ص) فانما کان قوته الشعیر و حلواه التمر و وقوده السعف اذا وجده. اصول کافی ۲ / ۱۳۸٫
[۶] عن ابیجعفر (ع) قال: قال رسول الله (ص): من اراد ان یکون اغنی الناس فلیکن بما فی یدالله اوثق منه بما فی ید غیره. اصول کافی ۲ / ۱۳۹٫
منبع: امام باقر جلوه امامت در افق دانش؛ گروه تاریخ اسلام؛ آستان قدس رضوی چاپ دوم ۱۳۷۵٫
قلبی، هماره مشغول به یاد خدا
جابر جعفی گوید: امام باقر (ع) به من فرمود:
ای جابر! من در غم و اندوهم و قلبم نگران و پریشان است! عرض کردم: اندوه و نگرانیتان برای چیست؟ امام فرمود: ای جابر! کسی که دین خالص و ناب الهی در قلبش راه یافته باشد از غیر خدا روی تافته و قلبش تنها متوجه خداوند است. (یعنی غم من، غم دنیا نیست). مگر دنیا چیست و چه میتواند باشد! آیا دنیا جز همین مرکبی است که بر آن سوار میشوی، یا لباسی است که میپوشی و یا همسری است که به او رسیدهای! ای جابر! مؤمنان دل به بقای دنیا نبستهاند و خود را از قرار گرفتن در آستانهی آخرت، ایمن نمیپندارند. فتنهها و نیرنگهای دنیا، گوششان را از شنیدن ذکر خدا کر نکرده، و جلوههای زندگی دنیا، چشمشان را از دیدن نور الهی، کور نساخته است. از اینرو، پاداش نیکان را دریافت کرده و به رستگاری رسیدهاند. همانا تقوا پیشگان، از همهی مردم دنیا کم خرجترند و در خدمت به دیگران از همه پیشتازتر و کوشاتر. اگر ارزشهای الهی را از یاد ببری، آنان تو را به یاد میآورند، و اگر به یاد خدا باشی تو را در این راستا، یاری میدهند، زبانشان هماره گویای حقوق الهی است و تمامی وجودشان، برپا دارندهی فرمانهای خدا است. با محبت حق، از هر محبتی چشم پوشیدهاند و با قلبشان به خدا و محبت او چشم دوختهاند. در راستای اطاعت فرمانروای هستی، با دنیا بیگانهاند. (و برای دنیا به مخالفت با مالک و فرمانروای جهان بر نمیخیزند). میدانند که زندگی دنیا، یکی از مراحل حیات مستمر آنان است، بدین جهت دنیا را چونان منزلی در گذرگاه میبینند که لختی بر آن فرود آمده و ناگزیر باید از آن خارج شوند. اهل تقوا، دنیا را همانند ثروتی میدانند که در خواب به چنگ آمده است، و به گاه بیداری، از آن ثروت، هیچ اثری نباشد! پس بکوش! تا قوانین و ارزشهایی که خداوند در پرتو دین در اختیارت نهاده، نگهبان باشی! [۱] .
——————————————————————————————————————————————
پی نوشت ها:
[۱] عن جابر – یعنی الجعفی – قال: قال لی محمد بن علی: یا جابر! انی لمحزن و انی لمشتغل القلب. قلت: ولم حزنک و شغل قلبک؟ قال: یا جابر! انه من دخل قلبه صافی خالص دین الله شغله عما سواه. یا جابر! ما الدنیا و ما عسی ان تکون، هل هو الا مرکب رکبته او ثوب لبسته او امرئة اصبتها، یا جابر! ان المؤمنین لم یطمئنوا الی الدنیا لبقاء فیها، و لم یأمنوا قدوم الاخرة علیهم، و لم یصمهم عن ذکر الله ما سمعوا بآذانهم من الفتنة، و لم یعمهم عن نور الله ما رأوا بأعینهم من الزینة، ففازوا بثوب الأبرار. ان أهل التقوی ایسر اهل الدنیا مؤونة و اکثرهم لک معونة. ان نسیت ذکروک، و ان ذکرت اعانوک، قوالین بحق الله، قوامین بأمر الله، قطعوا محبتهم بمحبة الله عزوجل؛ و نظروا الی الله عزوجل و الی محبته بقلوبهم، و توحشوا من الدنیا لطاعة ملیکهم، و علموا ان ذلک منظور الیهم من شأنهم، فانزل الدنیا بمنزل نزلت به و ارتحلت عنه، او کمال اصبته فی منامک، فاستیقظت و لیس معک منه شیء، و احفظ الله تعالی ما استرعاک من دینه و حکمته. حلیة الاولیاء ۳ / ۱۸۲؛ مطالب السؤول ۸۰؛ احقاق الحق ۱۲ / ۱۷۲٫
منبع: امام باقر جلوه امامت در افق دانش؛ گروه تاریخ اسلام؛ آستان قدس رضوی چاپ دوم ۱۳۷۵٫
برگرفته از کتاب دانشنامه امام باقر علیه السلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


− 2 = هفت