احادیث و سخنان

متن روایت در باره المعوذتان

روی عن الصادق (ع) فی «إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ» ی عنی ان القرآن یفصل بین الحق والباطل بالبیان عن کل واحد منهما. «۱» [۸۶]
نقد و بررسی
امام صادق (ع) در تفسیر آیه «إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ» می‌فرماید: این قرآن، سخنی است که با بیان حق و باطل، میان آن‌ها فاصله افکنده و آن دو را از یکدیگر متمایز می‌سازد.
در این آیه، مرجع ضمیر «ه» در «انه» مشخص نشده است، از این رو برخی از مفسران آن را راجع به قیامت یا قرآن یا سخنان مذکور در آیات پیشین دانسته‌اند. «۲» البته برگشت ضمیر به قرآن از قوت بیشتری برخوردار است؛ زیرا کلمه «فصل» در لغت به معنی تمییز و جداسازی یک شی‌ء از شی‌ء دیگر است. «۳» و «قول فاصل» به سخنی اطلاق می‌شود که دو امر را از یکدیگر جدا و متمایز گرداند.
در این آیه کلمه «فصل» که مصدر می‌باشد به عنوان نعت کلمه «قول» آمده و در زبان عربی، نعت آوردن مصدر، نشانگر مبالغه و کثرت است. بنابراین آیه می‌گوید: قرآن سخنی است که به طور کامل جدا کننده و قاطع است و چه سخنی بهتر از قرآن می‌تواند، از این ویژگی برخوردار باشد و این رسالت مهم را بر عهده گیرد؟ از آن گذشته،
کتب تخصصی، ج‌۵، ص: ۲۰۷
قرآن کریم خود را فرقان نامیده که همین مفهوم را تأیید می‌کند.
در نتیجه هر چند آیه مذکور می‌تواند مصادیق فراوان داشته باشد؛ ولی در کلام امام صادق (ع) و نیز از دیدگاه بیشتر مفسران، قرآن، مصداق اتم و اکمل آیه مذکور است.
علامه طباطبایی، پس از ذکر این روایت، در تأیید آن، حدیثی نبوی می‌آورد که می‌فرماید: پس از من، شما به فتنه‌هایی دچار خواهید شد، تنها راه خروج و رهایی از آن‌ها تمسک به کتاب خداست که حاکم میان شما و کلام فصل است و هزل و بیهود نیست. «۱»
کتب تخصصی، ج‌۵، ص: ۲۰۹
برگرفته از کتاب روایات تفسیری امام باقر و امام صادق علیهما السلام نوشته خانم لاله افتخاری

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


− 3 = سه