احادیث و سخنان

متن روایت در مورد سوره التوحید

جعفر بن احمد عن عبیدالله بن موسی عن ابن البطائنی عن ابیه عن ابی بصیر عن ابی عبدالله (ع) فی قوله تعالی: «فَمَا لَهُ مِن قُوَّهٍ وَلَا نَاصِرٍ» قال: ماله من قوه یقوی بها علی خالقه ولا ناصر من الله ینصره ان اراد به سوءاً. قلت: «إِنَّهُمْ یَکِیدُونَ کَیْدا»؟ قال: کادوا رسول الله (ص) و کادوا علیا و کادوا فاطمه (ع). قال الله: یا محمد! «إِنَّهُمْ یَکِیدُونَ کَیْداً وَأَکِیدُ کَیْداً فَمَهِّلِ الْکَافِرِینَ أَمْهِلْهُمْ رُوَیْداً» الی وقت بعث القائم (ع) فینتقم لی من الجبارین و الطواغیت من قریش و بنی امیه و سائر الناس. «۱» [۸۴]
نقد و بررسی
در روایت مذکور ابتدا امام صادق (ع) آیه «فَمَا لَهُ مِن قُوَّهٍ وَلَا نَاصِرٍ» را تفسیر می‌کند و می‌فرماید: این انسان منکر قیامت یا- با توجه به اطلاق لفظ انسان،- هر انسانی باید توجه داشته باشد که در قیامت برانگیخته می‌شود و در چنین روزی هیچ توانی ندارد که بر خالقش غلبه کند و اگر خداوند برای او شر و عذابی بخواهد، هیچ یاوری ندارد که او را یاری نماید. آن گاه می‌افزاید: آن‌ها دربار پیامبر (ص) و علی و فاطمه (ع) به مکر و چاره اندیشی دست زدند.
توضیح: فعل «کاده یکیده کیداً» متعدی به یک مفعول و در لغت به معنای
کتب تخصصی، ج‌۵، ص: ۲۰۴
چاره‌اندیشی است. «۱» لیکن در آیه «إِنَّهُمْ یَکِیدُونَ کَیْداً» بدون مفعول به آمده، پس به معنای عام چاره اندیشی و حیله گری است و می‌توان مفعول‌های گوناگون برای آن در نظر گرفت. از این‌رو امام (ع) این امر را در مورد پیامبر (ص) علی و فاطمه (ع) مطرح و در مقام بیان مصداق آیه، از آنان یاد می‌کند. سپس امام در توضیح آیه «فَمَهِّلِ الْکَافِرِینَ أَمْهِلْهُمْ رُوَیْداً» می‌فرماید: یعنی ای پیامبر! کافران را تا زمان ظهور حضرت مهدی (ع) مهلت ده که او انتقام مرا از جباران، ستمگران، طاغوت‌های قریش و بنی امیه می‌ستاند.
باتوجه به این که در این آیه برای امهال کافران، وقت خاصی مشخص نشده، می‌توان برای آن، زمان‌های گوناگون در نظر گرفت. از این رو در کتاب‌های تفسیری در رابطه با آن، سخنان گوناگون گفته اند. برخی امهال را هنگام جنگ بدر، قیامت «۲» و گروهی آن را زمان ظهور حضرت مهدی (ع) دانسته‌اند.
بر روی هم این آیات سبب دلگرمی حق‌جویان تحت فشار و تهدید حق ستیزان و ستمگران است؛ به مظلومان و ستمدیدگان نوید می‌دهد، روزی فرا خواهد رسید که داد خود را از ستمگران بستانند، به ظالمان گوشزد می‌کند که بدانند زمانی، دوران استکبار و ستم آنان به سر خواهد آمد. بنابراین چنان که پیشتر گفتیم کلام امام (ع) از باب ذکر مصداق است.
کتب تخصصی، ج‌۵، ص: ۲۰۵
«وَالسَّماءِ ذَاتِ الرَّجْعِ» [۱۱]
سوگند به آسمان بارش انگیز
برگرفته از کتاب روایات تفسیری امام باقر و امام صادق علیهما السلام نوشته خانم لاله افتخاری

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


هشت × = 64