احادیث و سخنان

منع تکذیب حدیث در سخنان امام باقر

انسان خردمند سالک راه حقیقت که در جستجوی حق باشد باید هر سخن را و هر حدیث را بشنود قبل از تعمق و تفکر و تدبر در صحت و سقم آن تکذیب نکند اگرچه گوینده آن را به بدی بشناسد یا راوی آن را به خوبی معرفی کرده باشد متن سخن و حدیث را باید شنید و لذا امیرالمومنین علی علیه السلام فرمود انظر الی ما قال و لا تنظر الی من قال
به سخن بنگرید که چگونه است نه به گوینده آن چه ممکن است جواهری گرانبها را از دهان حیوانی بدست آورد – و یا از مردی معتدل سخنی ناباب شنید بنابراین نباید هر سخن را تکذیب کرد یا بدون تامل تایید نمود.
[صفحه ۱۲۴]
حضرت امام محمدباقر علیه السلام این درس را به اصحاب خود داده که ابوبصیر روایت میکند که فرمود «لا تکذبوا بحدیث اتاکم احد فانکم لا تدرون لعله من الحق فتکذبوا الله فوق عرشه» یعنی چون حدیثی برای شما نقل کردند فوری تکذیب نکنید بدون علم و اطلاع و تحقیق تکذیب جایز نیست چه ممکن است آن حدیث به واسطه حق بر گوش شما فرود آمده و ندای حق باشد و این تکذیب مثل این است که گوینده را تکذیب کنید و گوینده خدای عالم در فوق عرش است که به عظمت و کبریای او تکذیب شده؟ و این حدیث چنان مینماید که جمعی احادیث را تکذیب میکردند و امام یک دستور کلی صادر فرمود که سخن از هر کس و هر چه و هر کجا باشد و هر زمان نباید تکذیب شود مگر پس از آنکه خلافش ظاهر گردد.
به یکی دیگر از اصحاب دیگرش فرمود:
«لا تکذبوا بحدیث اتاکم به مرجیء و لا قدری و لا خارجی نسبته الینا فانکم لا تدرون لعله شیء من الحق فتکذبون الله عزوجل فوق عرشه» یعنی هرگز حدیثی که میشنوید تکذیب نکنید و به دروغ نسبت ندهید اگرچه راوی آن از مرجئه یا قدری یا کسی که از دین اسلام خارج باشد چه شما نمیدانید شاید سخنی به حق شنیده و نقل کرده و صواب باشد و شما خدا را در عرش به تکذیب آن تکذیب کردهاید.
در روایت جابر میفرماید «ما احدا کذب علی الله و لا علی رسوله ممن کذبنا اهل البیت او کذب علینا لانما نتحدث عن رسول الله و عن الله فاذا کذبنا فقد کذب الله و رسوله»
فرمود هیچ کس دروغگوتر از آن نیست که ما را تکذیب کند چه ما همان سخنان خدا و پیغمبر را نقل میکنیم و جز نقل سخنان پیغمبر چیزی نمیگوئیم.
ابوعلی سینا گوید
کلما قرع سمعک من الغرائب فذره فی بقعه الامکان مالم یزدک عنه قائم البرهان
شیخالرئیس به همین مبانی دینی توجه داشت که از چنگ محمود غزنوی جهانگیر متعصب سنی گریخت و در برهان علمی خود میگفت هر چه را که گوش شما شنید و نتوانست تحلیل کند تکذیب هم ننماید بلکه در حین امکان حقیقت بگذارد و ساکت باشد تا روزی که برهان آن ثابت گردد و با تحقیق علمی و استدلال برهان منطقی مدلل شود – و خود بوعلی هم در بیان فلسفی خود این روش را مورد توجه قرار داد و هر کجا مطلب مشکل میشد
[صفحه ۱۲۵]
ساکت میماند تا بعدا مستدل گردد.
برگرفته از کتاب زندگانی امام محمد باقر علیه السلام نوشته آقای حسین عماد زاده

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


هفت − 2 =