گسترش و ترویج علوم

نشر فرهنگ اصیل اسلامی توسط امام باقر علیه السلام

پیش می رفت، « کافی بودن قرآن » ۱٫ بازیافت بهرهگیری صحیح از قرآن هر چند سیاست جلوگیری از تدوین احادیث نبوی با شعار
اما از عمل به قرآن خبری نبود و فقط از آن به صورت ابزاری برای جلوگیری از نشر معارف اهلبیت علیهم السلام و زنده شدن نام
آنها استفاده می شد. کتاب خدا به ابزاری برای دستیابی به اغراض سیاسی و سرکوبی پیروان اهلبیت علیهم السلام با تأویل و تفسیر
به رأی، به ابزار سرکوبی مخالفین تبدیل شده و در واقع، قرآن در انزوای شدید بود. امام باقر علیه السلام در جایگاه بهترین مفسّر
قرآن با بازگو کردن تفسیر درست آیات، بسیاری از ابهامها را زدود و مشت مخالفین و سودجویان را باز کرد. او همواره برای به
هر چه را » : اثبات رسانیدن مدّعاهای خود از آیات قرآن بهره می جست و کلام خدا را گواه بر سخن خویش می گرفت و می فرمود
۳۵ ) امام به اندازهای ) «. می گویم از من سؤال کنید [این که گفتی] در کجای قرآن آمده تا آیه مربوط به آن را برایتان تلاوت نمایم
صفحه ۴۴ از ۱۱۵
اگر مردم در صدد جست و جوی علوم » : شاعر هم عصر امام درباره او سرود « مالک بن اعین جهنی » بر آیات قرآن تسلط داشت که
قرآن بر آیند، باید بدانند که قریش بهترین دانای آن را دارد و اگر امام باقر علیه السلام در علوم قرآنی لب به سخن گشاید، فروع
و بسیاری « زیاد بن منذر » ۳۶ ) شایان ذکر است که امام کتابی در تفسیر قرآن نگاشت که …) « زیادی برای آن ترسیم خواهد نمود
۲٫ مرجعیت فقهی و موقعیت پاسخگویی علمی از دیگر تلاشهای چشمگیر ( از آن روایت کردند. ( ۳۷ « ابوبصیر » از بزرگان چون
نزد » : می گوید « ابوحمزه ثمالی » . امام در راستای نشر تعالیم اسلامی، مرجعیت عملی امام در پاسخگویی به مسایل فقهی مردم بود
امام باقر علیه السلام در مسجد پیامبر نشسته بودم که مردی نزد من آمد و سلام کرد و پرسید: کیستی ای بنده خدا؟ گفتم: از کوفیان
هستم، چه می خواهی؟ گفت: آیا ابا جعفر را می شناسی؟ گفتم: بله، کارت با او چیست؟ گفت: چهل مسئله آماده کردهام و در پی
جواب آنم تا بدانم به کدام باید عمل کنم … در این هنگام، امام وارد شد؛ در حالی که جماعتی از اهل خراسان و دیگر استانها
همراه وی بودند و در مورد مسایل حج از امام می پرسیدند. آن مرد نیز نزدیک امام نشست و پرسشهای خود را مطرح کرد و
هر گاه حضرت را ،« عاصم بن عمر » و « طاووس یمانی » ،« قتادة بن دعامۀ » ۳۸ ) همچنین، بسیاری از دانشمندان چون ) «. پاسخ گرفت
می دیدند برای پاسخ گرفتن پرسشهای خود از لحظات بهره می جستند و در هر حالی از امام سؤال می کردند. نمونههای زیادی از
۳٫ شناساندن رهیافتی جایگاه امام امام باقر علیه السلام تلاش ( این گونه گفت و گوها و پرسش و پاسخها در تاریخ آمده است. ( ۳۹
فراوانی برای جلب دلها به سوی دوستی اهلبیت علیهم السلام مبذول می داشت و در صدد بود تا با این شیوه، جایگاه امامت را به
طی داستان تأثیرگذاری در « حکم بن عتیبه » . گونهای روشنتر برای مردم ترسیم کند و وسیله نجات و رستگاری را به آنان بنمایاند
من کنار ابا جعفر علیه السلام در مجلس پر ازدحامی نشسته بودم که پیرمردی عصا زنان وارد مجلس شد. بر » : این باره می گوید
آستانه در ایستاد و گفت: درود و رحمت خدا بر تو ای پور پیامبر. امام پاسخ سلامش گفت. سپس رو به حاضرین کرد و به آنان نیز
سلام نمود. پس پیش روی امام آمد و گفت: ای پسر فرستاده خدا، مرا نزدیک خود جای ده که جانم فدایت باد! به خدا سوگند که
من شما [اهلبیت] را دوست می دارم و با هر که شما را دوست بدارد دوستم و به خدا سوگند که این دوستی با شما [اهلبیت] و
دوستداران تان به خاطر مطامع دنیوی نیست. من از دشمنان شما بیزارم و سوگند که دشمنیام با آنان به خاطر گمراهی و زبونیشان
است. سوگند که حلال شما را حلال می دانم و حرامتان را حرام و دستورتان را بر چشم قرار دادهام. فدایت شوم، آیا بر من امیدی
(از رستگاری) هست؟ امام به او فرمود: جلوتر بیا. و او را آنقدر به پیش خواند که پهلوی خود نشاند و فرمود: ای پیرمرد! مردی از
پدرم علی بن الحسین علیهماالسلام همین را پرسید و پدرم پاسخ داد: آن گاه که از دنیا رخت بر بستی، نزد جدم رسول خدا، حسن
علیه السلام و حسین علیه السلام و فرزندانش وارد می شوی. دلت سرور می یابد، خاطرت آسوده می گردد، چشمت (به دیدارشان)
روشن می شود و به بهترین گونه نزد پروردگارت حاضر می شوی و آن گاه که جانت به اینجا رسید (و به گلوی پیرمرد اشاره
فرمود) در بالاترین منزلگاه با ما خواهی بود و زندگانی آخرت، روشنی چشمت خواهد شد. پیرمرد از خرسندی پرسید: چگونه؟
امام باز هم برایش گفت. پیرمرد با شور و اشتیاقی بسیار گفت: الله اکبر! آیا به راستی آن گاه که بمیرم نزد پیامبر و خاندانش وارد
می شوم و (از دیدارشان) دیده روشن می کنم؟ و … اشک شوق بر رخسار پیرمرد تراوید، زانوانش سست شد، گریهاش بالا گرفت
و بر زمین نشست. حاضرین نیز با دیدن این عشقبازی اشک شوقشان بیرون تراوید. امام اشک از چشمان پیرمرد پاک کرد. پیرمرد
گفت: ای فرزند فرستاده خدا، فدایت گردم دستت را به من بده. دست امام را گرفت بوسید و بر صورت و چشمانش کشید. آن گاه
گریبان گشود و دست امام را بر روی قلب خود گذاشت و گفت: سلام خدا بر شما (اهلبیت علیهم السلام) باد و رفت. امام به
حاضرین رو کرد و فرمود: هر که دوست دارد مردی از اهل بهشت را ببیند به او نگاه کند. راوی می گوید: هرگز مجلسی را چنین
۴٫ نیایش؛ کانون ترویج آموزههای دینی یکی از فعالیتهای بارز امامان در زمینه نشر تعالیم دینی و (۴۰) «. حسرت زده ندیده بودم
آموزههای بلند عرفانی، بهرهگیری از زبان نیایش برای اشاعه فرهنگ ارتباط با خدا در تمامی حالات زندگی است. آنان در
صفحه ۴۵ از ۱۱۵
هنگامی که جامعه را امواج متلاطم فساد و تباهی، زورگویی و زر سالاری و خفقان و اسلام ستیزی در نوردیده بود، با خدای
خویش راز و نیاز می کردند و برای بیان بخشی از عقاید و فرهنگ اسلامی از دعا بهره می گرفتند و در سنگر دعا، مردم را به توجه
بیشتر به پروردگار و مبارزه با زورگویان فرا می خواندند. هر چند مقصود اصلی آنان در این نیایش، بندگی و پرستش خدای
بزرگ بود، با توجه به تعابیری که در نیایش آنها وجود دارد از لا به لای آن، مفاهیمی چون خلافت اهلبیت علیهم السلام، عدم
سکوت در برابر ظلم و … را نیز می توان دریافت. در بیشتر ادعیه، جمله صلوات بر محمد و آل محمد صلی الله علیه و آله به چشم
می خورد و این در حالی است که دشنام به اهلبیت علیهم السلام به ویژه امیرالمؤمنین علیه السلام سکه رایج حکمرانان وقت شده و
آیات خدا به دست فراموشی سپرده شده بود. امام باقر علیه السلام در نیایشی برای دریافت خواستههای خود از خدا، چنین می
پروردگارا، تو را به تمامی نامهایت می خوانم که آنها را خود نامیدی و یا در کتابت فرو فرستادی و یا آنها را بر برخی » :… فرماید
از بندگانت فرا آموختی که بر محمد صلی الله علیه و آله و خاندان او درود فرستی و قرآن را بهار قلبم قرار دهی و آن را نور چشمم
۴۱ ) امام در دیگر دعاهای خود افزون بر این مسایل، اعتقادات درست اسلامی را در …) « و وسیله از بین بردن غمهایم قرار دهی
( زمینه یگانهپرستی، خدا محوری، رسالت، بازگشت به سوی خدا، وسوسههای شیطان و … نیز بیان می کردند. ( ۴۲
برگرفته از کتاب دانستنیهای باقر العلوم (ع)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


+ 9 = ده