احادیث و سخنان

نقش یاد خدا در سخنان امام باقر

انسان مؤمن به خدا، خویشتن را در مأمن امنی قرار میدهد، که از خطرها در امان قرار گیرد. تنها مأمن امن و پناهگاه مطمئن از هر خطر ایمان به خداست. هر کس به خدا ایمان آورد و خویشتن را به خدا سپرد خدای سبحان ایمنترین پناهگاه وی خواهد بود. پناهگاه مطمئنی جز خدای سبحان وجود ندارد، و لن تجد من دونه ملتحدا. [۱] «غیر از خدا پناهگاه امنی نمییابی».
همان گونه که ایمان مراتب دارد، امنیت در پناهگاه خدا نیز مراتب دارد. تا به آن مرحله والایی برسد که تمام اضطرابها و ناامنیها را بزداید و آرامش کامل مستقر سازد. از این مرحله امنیت و آرامش همه انسانهای مؤمن بهرهمند نیستند. بلکه آن گروه که از ایمان مرحله والا بهرهمند شدهاند، آنان که یاد و نام خدا، تمام زندگی آنان را فرا گرفته است، در آرامش کامل قرار خواهند گرفت. ذکر خدا پناهگاه ایمن است. یاد خدا امنیت از هر خطر برای آنان خواهد بود، الا بذکر الله تطمئن القلوب [۲] «با یاد خدا قلبها آرامش میگیرند.» این حقیقت در سخن عترت این گونه تحلیل شده است؛ موجودی که به یاد خدا باشد هیچ آسیبی وی را تهدید نمیکند. حتی در مورد حیوانات این گونه رسیده است، که حیوان آنگاه در دام صیاد میافتد که از یاد خدا غافل شده باشد. حیوانی که به یاد خداست در دام صیاد قرار نمیگیرد. امام صادق علیهالسلام میفرماید: ما من طیر یصطاد الا بترکه التسبیح. [۳] «هیچ پرندهای در دام صیاد قرار نمیافتد، مگر زمانی که از تسبیح و یاد خدا غفلت کرده باشد.» که این نقش یاد خداست. امام صادق علیهالسلام در این باره میفرماید، انسان مؤمن به هر گونه مرگ ممکن است بمیرد. غرق شود، آوار بر روی وی منهدم شود، درنده وی را بدرد، صاعقه و رعد و برق آن را بگیرد، لیکن به انسان ذاکر خدا، این حوادث اصابت نمیکند، و لا تصیب ذاکر الله تعالی. [۴] . اینک این حقیقت در اندیشه زلال و عرشی باقر العلوم علیهالسلام این گونه تجلی یافته است، که حوادث تلخ و ناگوار مانند صاعقه بر انسان مؤمن ممکن است فرود آید، لیکن بر انسان ذاکر یعنی کسی که به یاد خداست فرود نمیآید. انسان ذاکر از صاعقه در امان است. این نقش یاد خداست، الصواعق تصیب المؤمن و غیر المؤمن و لا تصیب الذاکر. [۵] .
بر همین اساس است که حضرت تلاش میکرد افراد با ظرفیت و با استعداد مانند خانواده خویش را به این نکته اساسی توجه دهد. هماره آنان را وادار به ذکر و یاد خدا مینمود. در اندیشه نیز اهمیت آن را شفاف میسازد و اضافه میکند سه چیز از بهترین و سختترین عبادتهاست، اشد الاعمال ثلاثة، ذکر الله علی کل حال و انصافک من نفسک و مواساة الاخ. [۶] «سه چیز از سختترین اعمال است، یاد خدا، انصاف داشتن، یکسان و برابر برخورد نمودن». امام اهل خانه خویش را وادار به این رفتار میکرد، امام صادق علیهالسلام میفرماید: پدرم ما را دور هم جمع میکرد و وادار به قرائت قرآن (که آن نیز ذکر الله است) مینمود. و هر کس قرآن تلاوت نمیکرد به ذکرهای دیگر تا طلوع آفتاب مشغول میشد، یأمرنا بالذکر حتی تطلع الشمس [۷] که البته این یاد خدا بر لب است. اساس و پایه یاد خدا به روح و دل است که انسان هماره به یاد خدا باشد. این نیز از آموزههای عرشی است که از اندیشه و رفتار عترت میتوان آموخت.
—————————————————————————————————————————————-
پی نوشت ها:
[۱] کهف، ۲۷٫
[۲] رعد، ۲۸٫
[۳] فروع کافی، ج ۳، ص ۵۰۵ حدیث ۱۸٫
[۴] فروع کافی، ج ۳، ص ۱۱۲٫
[۵] مطالب السؤول، ج ۲، ص ۱۰۱، حلیة الاولیاء، ص ۱۸۱٫
[۶] اعیان الشیعه، ج ۱، ص ۶۵۳، کشف الغمه، ج ۲، ص ۳۴۵٫
[۷] همان، ص ۶۵۱٫
منبع: امام باقر الگوی زندگی؛ حبیب الله احمدی؛ فاطیما چاپ دوم ۱۳۸۵٫
برگرفته از کتاب دانشنامه امام باقر علیه السلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


− هفت = 1