احادیث و سخنان

نیت در کلام ائمه

نیت و تصمیم جوهر رفتار انسان را شکل میدهد. هر رفتاری مشتمل بر اسکلت و روح میباشد. اسکلت رفتار انسان همان نمایی است که در بیرون وجود انسان مشاهده میشود. لیکن جوهر و حقیقت رفتار بازگشت به نیت درونی وی دارد. در آثار دینی ارزش و اعتبار رفتار به نیت و تصمیم که حقیقت رفتار است، بازگشت دارد؛ انما الاعمال بالنیات. [۲۲۴].
[صفحه ۱۲۵]
«اعمال و رفتار انسان را نیت ساماندهی میکند.» نیه المومن خیر من عمله. [۲۲۵] «نیت و تصمیم انسان مومن بهتر از رفتارش میباشد.» پیام این روایات این میتواند باشد که حقیقت و جوهر رفتار انسان را نیت وی شکل میدهد.
با توجه به این نکته تصمیم بر هر کار نقش محوری در وجود شخص پدیدار میسازد. نیت تاثیرگذار در تمام وجود انسان میگردد. شادابی و نشاط و پژمردگی و افسردگی را نیت پدیدار میسازد. انجام کار و باز ایستادن از کار را نیت کارساز است. خواب و بیداری انسان را نیز نیت نقش آفرینی مینماید.
باقر العلوم علیهالسلام نقش محوری نیت و عزم انسان را این گونه بیان میکند: بنده خدا هنگامی که میخواهد بخوابد برای بیدار شدن، هر لحظهای که اراده کند، همان هنگام خدای سبحان فرشتگان خویش را مامور میسازد تا بیدارش کنند، عن ابیجعفر علیهالسلام ما نوی عبد ان یقوم ایه ساعه نوی فعلم الله ذلک منه الا و کل به ملکین یحرکانه تلک الساعه. [۲۲۶] «هیچ بندهای نیت نمیکند که در وقت معین از خواب بیدار شود مگر این که خدای سبحان دو فرشته را مامور میسازد تا در همان لحظهای که نیت کرده وی را حرکت دهند و از خواب بیدارش کنند».
در رهنمونهای دیگر عترت این نکته اضافه شده که انسانی که تصمیم دارد در فلان لحظه بیدار شود آخرین آیه سوره کهف را در هنگام خواب قرائت کند. از زبان امام صادق علیهالسلام این گونه رسیده است که هیچ بندهای نیست که آخرین آیه سوره کهف را هنگام خوابیدن قرائت کند، مگر این
[صفحه ۱۲۶]
که در همان هنگام که نیت نموده است بیدار خواهد شد، ما من عبد یقرء آخر الکهف الا تیقظ فی الساعه التی یرید. [۲۲۷] اما در رهنمود باقر العلوم علیهالسلام این نکته وجود ندارد، بلکه محور سخن نیت انسان است، که انسان نیت کند که در فلان لحظه بیدار شود، بیدار خواهد شد.
البته این نکته نیز نباید پنهان باشد که این ویژگی برای نیت هر انسان نیست. بلکه این ویژگی نیت انسانهای پاک و مصمم که بر اندیشههای خویش کاملا اشراف دارند و از آشفتگیها بدور هستند، میباشد. نه هر انسان پریشان و سست و بیاراده. و شاید تعبیر به «عبد» در روایت هم به همین نکته اشاره باشد که فردی عبد و بنده شایسته خداست که نیت وی این گونه کارساز میتواند باشد. که نیت انسان شایسته و بنده خاص خدا همانند زنگ بیداری وی میباشد، که هر لحظه که نیت نموده باشد، همان لحظه بیدار خواهد شد.
برگرفته از کتاب امام باقر علیه السلام الگوی زندگی نوشته آقای حبیب الله احمدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


8 − = هفت