احادیث و سخنان

وصیت امام باقربه مسافر

وصیة لبعض أصحابه حینما أراد السفر فزوده علیهالسلام بهذه الوصیة القیمة:
قال علیهالسلام: لا تسیرن سیرا و أنت حاف، و لا تنزلن عن دابتک لیلا الا و رجلک فی خف، و لا تبولن فی نفق، و لا تذوقن بقلة و لا تشمها حتی تعلم ماهی، و لا تشرب من سقاء حتی تعرف ما فیه، و لا تسیرن الا مع من تعرف واحذر من تعرف، و لا تصحب من لا تعرف [۱] .
شخصی قصد مسافرت داشت؛ حضرت به وی چنین وصیت فرمود: پابرهنه طی طریق نکن، شبانه پا برهنه از مرکبت پیاده مشو، در شکافها ادرار مکن، و سبزهای را نچش و بو منما، مگر این که بدانی چیست، و از ظرف آبی میاشام، مگر این که بدانی چه در آن است، و سفر مکن مگر با کسی که میشناسی و از آن که میشناسی برحذر باش و از همراهی باکسی که نمیشناسی، بپرهیز. انسان همیشه و در تمام حالات – چه در سفر و چه در حضر- نیاز به مرشد و راهنما دارد، و لذا در این وصیت میبینیم که یکی از اصحاب حضرت در هنگامی که عازم سفر بود، به محضر امام علیهالسلام شرفیاب میشود و حضرت به او چنین وصیت و سفارشی میفرماید که او را از نظر راهنمایی مستغنی میکند که در رفت و برگشت به سلامت بوده و نیازی به کسی نداشته باة، ضمنا از نظر دین و آبرو خدشهدار نشود.
امام باقر علیهالسلام به مسایل بهداشتی که باید هر مسافری در سفر به این مسایل توجه داشته باشد سفارش میفرماید و در آخر وصیت میکند که با هر کسی دوست و همنشین مشو، مگر این که او را بشناسی. این مطلب آخر بسیار با اهمیت است که آبرو و حیثیت انسان در دنیا و آخرت در گرو این مسأله است. در همین زمینه لقمان حکیم به فرزندش چنین وصیت میکند: یا بنی سافر بسیفک و خفک و عمامتک و خبائک و سقائک و ابرتک و خیوطک و مخرزتک، و تزود معک من الأدویه ما تنتفع بها أنت و من معک، و کن لأصحابک موافقا الا فی معصیة الله [۲] . فرزندم! هنگام مسافرت مجهز باش تا نیازی به کسی نداشته باشی، و همیشه در سفرها شمشیر و کفش و عمامه و خیمه و مشک آب و نخ و سوزن و مقداری دارو و مایحتاج با تو باشد، که نیاز به انها پیدا خواهی نمود، و همچنین با همسفران خویش موافق و همراه باش، و از آنان اطاعت کن؛ مگر در معصیت خداوند متعال که در این صورت از آنها پیروی مکن.
درسهای این وصیت
۱٫ آنچه قدرت و توانایی داریم، در سفر با خود داشته و همیشه مجهز باشیم، تا نیازی به کسی نداشته باشیم یا کم تر نیاز پیدا کنیم.
۲٫ انسان باید در سفر بیش تر از حضر و وطن خود مواظب سلامت خویش باشد.
۳٫ در خوردن غذاها و آشامیدنیها باید کاملا مراعات کرد.
۴٫ آنچه در سفر اهمیت دارد و باید انسان قبل از مسافرت به این مسأله توجه داشته باشد، همراه و رفیق سفر است. این موضوع باید کاملا مراعات شود که با چه کسی به مسافرت میرود و با چه کسی همراه و همنشین خواهد بود.
پرهیز از همنشینی با پنج نفر
امام صادق علیهالسلام فرمود:پدرم از پدرش امام سجاد علیهالسلام نقل کرد که فرمود:ای فرزندم! متوجه باش که با پنج شخص همنشینی نکنی و با آنها گفتگو و رفاقت در راهی ننمایی. پرسیدم: پدر جان! آنها کیانند؟ فرمود:
۱٫ زنهار که با دروغگو همنشین مشو، زیرا او مثل سرابی است که دور را نزدیک و نزدیک را در نظرت دور جلوه میدهد.
۲٫ بر حذر باش که با فاسق و گنهکار همنشین نشوی، زیرا او تو را به یک لقمه یا کمتر میفروشد.
۳٫ بپرهیز از همنشینی با بخیل، زیرا او مال خود را در سخت ترین نیازهایت از تو دریغ میدارد.
۴٫ و حتما با احمق (کم عقل) همنشین مباش، زیرا او میخواهد به تو سود رساند، ولی (بر اثر حماقت) به تو زیان میرساند.
۵٫ و مبادا با آن کس که قطع رحم کند، رفاقت کنی، که من او را در سه مورد از قرآن ملعون یافتم:
الف. در سورهی محمد (آیات ۲۲ و ۲۳) میخوانیم:
(فهل عسیتم ان تولیتم أن تفسدوا فی الأرض و تقطعوا ارحامکم – اولئک الذین لعنهم الله فأصمهم و اعمی أبصارهم)
اگر روی گردان شوید، آیا جز این انتظار میرود که در زمین فساد کنید و قطع رحم نمایید؟ آنها کسانی هستند که خداوند آنان را از رحمت خویش دور سلاخته، پس گوش هایشان را کر و چشمهایشان را کور ساخته است.
ب. در سورهی رعد (آیهی ۲۵) میخوانیم: (الذین ینقضون عهدالله من بعد میثاقه و یقطعون ما امر الله به أن یوصل و یفسدون فی الأرض اولئک لعهم اللعنة و لهم سوء الدار) و آنها که عهد الهی را پس از محکم کردن میشکنند، و پیواندهایی را که خداوند به آن امر کرده است، قطع میکنند، و در روی زمین فساد مینمایند، برای آنها لعنت و بدی (و مجازات) در سرای آخرت است.
ج. در سورهی بقره (آیهی ۲۷) میخوانیم:
(الذین ینقضون عهد الله من بعد میثاقه و یقطعون ما أمر الله به أن یوصل و یفسدون فی الأرض اولئک هم الخاسرون)
فاسقان کسانی هستند که پیمان خدا را پس از محکم ساختن آن میشکنند، و پیوندهایی را که خدا دستور داده برقرار سازند، قطع مینمایند و در روی زمین فساد میکنند؛ اینها زیانکارانند [۳] .
ختامه مسک
قال رسول الله صلی الله علیه و آله: سافروا تصحوا و ترزقوا [۴] .
پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: مسافرت کنید (با شرایطی که ذکر شد) تا سالم بمانید (در صحت و سلامت شما اثر به سزایی خواهد داشت) و رزق و روزی به دست آورید.

—————————————————————————————————————————————-
پی نوشت ها:
[۱] بحارالانوار، ج ۷۵، ص ۱۸۹، ح ۴۶؛ و ج ۹۶، ص ۱۲۳، ح ۱۰٫
[۲] کافی، ج ۸، ص ۳۰۳، ح ۴۶۶؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۲۸۲، ح ۲۴۵۸٫
[۳] اصول کافی، ج ۲، صص ۳۷۷-۳۷۶، باب مجالسة اهل المعاصی، ح ۷؛ و ص ۶۴۱، باب من تکره مجالسته، ح ۷٫
[۴] تفسیر المعین، ص ۳۰۱؛ کنز العمال، ج ۶، ص ۷۰۱، ح ۱۷۴۶۹٫
منبع: وصایا الصادقین (بررسی کوتاه و ساده درباره وصیتهای امام باقر)؛ محمود شریعت زاده خراسانی؛ انتشارات خادم الرضا (ع) چاپ دوم ۱۳۸۴ .
برگرفته از کتاب دانشنامه امام باقر علیه السلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


پنج + 4 =