احادیث و سخنان

وصیت امام باقر به یکی از مسلمانان

حضر عنده رجل من المسلمین و طلب منه أن یوصیه بوصیة، فقال الامام الباقر علیهالسلام: هییء جهازک، و قدم زادک، و کن وصی نفسک [۱] .
یکی از مسلمانان خدمت امام باقر علیهالسلام رسیده، از ایشان خواست وصیتی به او بنماید؛ حضرت فرمود: جهازت را آماده کن، و زاد و توشهات را جلو بفرست، و خودت وصی خویشتن باش.
امامان معصوم علیهمالسلام همیشه مردم را ترغیب مینمودند که خود را برای آخرت مجهز و آماده کنند، زیرا این سفر عظیم و هولناک و طولانی، نیاز به زاد و توشه دارد؛ تنها ذخیره برای این راه، تقوا و اعمال خیر و صالح است. حضرت امیرالمؤمنین علیهالسلام میفرماید: طوبی لمن ذکر المعاد فاستکثر من الزاد [۲] . گوارا باد زندگی دنیا و آخرت برای کسی که همیشه به یاد آخرت و مشغول ذخیره و پس انداز باشد. بهترین زاد و توشه برای آخرت، ولایت آل محمد علیهمالسلام است که به واسطهی آن پروندهی انسان سنگین گشته، اهل نجات خواهد شد. و مصداق این آیهی قرآن خواهد گردید که میفرماید: (فأما من ثقلت موازینه فهو فی عیشة راضیة) [۳] .
هر کس که ترازوی اعمالش سنگین باشد، در یک زندگی خشنود کننده خواهد بود.
مفسران عالیقدر در تفسیر این آیهی شریف، این روایت را نقل کردهاند: مردی از امام باقر علیهالسلام سؤال کرد: چه چیزی پروندهی انسان را در قیامت سنگین میکند، و در اثر آن، انسان اهل نجات و بهشتی خواهد بود؟ حضرت فرمود: ولایت ما آل محمد علیهمالسلام [۴] .
درسهای این وصیت
۱٫ حضور در مجلس بزرگان و اهل علم و فضل، و همنشینی با اهل دین، شرف دنیا و آخرت است، و ما باید حداکثر استفاده را از این گونه مجالس ببریم.
۲٫ همچنان که به فکر زندگانی دنیا هستیم، با این که میدانیم که عمر این دنیا کوتاه است، باید به فکر آخرت هم باشیم، تا مرگ برای ما آسان شود، و آخرت آبادی داشته باشیم.
۳٫ همین دنیا محل پسانداز آخرت است، پس به فکر ذخیره برای خود باشیم، تا وقت مرگ و رفتم، احساس غربت و وحشت و تنهایی نکنیم.
۴٫ کوشش کنیم سبک باشیم تا در وقت مرگ راحت بمیریم. این راحتی و آسایش را با عمل کردن به وصیت خویش به دست بیاوریم و خود وصی نفس خویش باشیم، و تا زنده هستیم، به وصیت خویش عمل کنیم. آنچه را که تصمیم داریم از دیگران بخواهیم برای ما انجام دهند، خودمان انجام دهیم.
دوستی حضرت امیرالمؤمنین علی
روزی پیامبر عظیمالشأن اسلام صلی الله علیه و آله رو به اصحاب کرد و فرمود: کدام یک از شما تمام روزهای سال را روزه میگیرید و تمام شبهای سال را شب زنده دار هستید و روزی یک ختم قرآن میکنید؟ سلمان عرض کرد: من یا رسول الله. یکی از اصحاب (عمر بن خطاب) در خشم شد و عرض کرد:ای رسول خدا! سلمان، فردی از عجم است و همواره میخواهد بر ما قریش افتخار کند؛ در صورتی که او دروغ میگوید. حضرت فرمود: مثل سلمان، مثل لقمان در حکمت است؛ از خودش صحت این ادعا را بپرس. آن شخص رو به سلمان کرد و گفت: من دیدهام که اکثر شبها میخوابی و اکثر روزها روزه نیستی، همیشه قرآن نمیخوانی، پس چگونه این ادعا را میکنی؟ سلمان گفت: آن گونه که تو خیال کردی، نیستم، بلکه من در هر ماه سه روز روزه میگیرم. خداوند در قرآن میفرماید: (من جاء بالحسنة فله عشر امثالها) [۵] .
کسی که کار خیری انجام دهد، برای او ده برابر آن پاداش است. پس سه روز روزهی هر ماه به سان روزهی تمام ماه است. به علاوه من تمام روزهای ماه رجب و شعبان را روزه میگیرم، پس همیشه روزهام. و اما راجع به شب زنده داری همه شب، از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدم که فرمود: هر که شب با وضو بخوابد، گویا شب را تا صبح به عبادت به سر برده است، و من هر شب وضو میگیرم و با طهارت میخوابم. و اما راجع به ختم قرآن، از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدم که به علی علیهالسلام فرمود: مثل تو در امت من به سال قل هو. الله احد است، هر که این سوره را یکبار بخواند، ثلث قرآن را خوانده است، و هر که دوبار بخواند، دو ثلث قرآن را خوانده است، و هر که سه بار بخواند، تمام قرآن را خوانده است. (یا علی) کسی که تو را به زبان دوست داشته باشد، ثلث ایمانش را تکمیل نموده است، و اگر با زبان و قلب تو را دوست داشته باشد، دو ثلث ایمان را دارد، و هر گاه کسی تو را به زبان و قلب دوست داشته باشد و با دست (عمل) تو را یاری کند، تمام ایمان را دارد. (بنابراین من با ایمان کامل، هر روز تمام قرآن را میخوانم، چون روزی سه بار سورهی توحید را میخوانم، و من به زبان و قلب و عمل علی علیهالسلام را دوست دارم.) پیامبر صلی الله علیه و آله به علی علیهالسلام فرمود:ای علی! اگر اهل زمین تو را چون اهل آسمان دوست میداشتند، کسی را به آتش عذاب نمیکردند. آن شخص با شنیدن این گفتار، چنان ساکت شد که گویا سنگی به دهان او زدهاند؛ همان دم بلند شد و رفت [۶] . ابن عباس میگوید: یک نفر یهودی، شدیدا علی علیهالسلام را دوست داشت و در حال یهودیت مرد. خداوند میفرماید: اما بهشت من؛ او نصیبی در آن ندارد، ولیای اتش! او را عذاب مکن [۷] .
ختامه مسک
قال مولانا الصادق علیهالسلام: رحمالله من أحیا أمرنا [۸] .
خدا رحمت کند کسی را که راه و روش و اهداف ما را زنده نگه دارد.
—————————————————————————————————————————————-
[۱] حیاةالامام الباقر علیهالسلام للقرشی، ص ۲۸۷؛ تاریخ مدینه دمشق، ج ۵۴، ص ۲۶۷؛ ترجمه الامام الباقر (۶۷۸۱).
[۲] غرر الحکم، ج ۴، ص ۲۴۱٫
[۳] قارعه، ۷-۶٫
[۴] تفسیر البرهان، ج ۵، ص ۳۰۵٫
[۵] انعام، ۱۶۰٫
[۶] امالی شیخ صدوق، ص ۸۶، مجلس ۹، ح ۵٫
[۷] پندهایی از تاریخ، ص ۱۵۵؛ به نقل از مناقب ابنشهر آشوب، ج ۳، ص ۱۱۹٫
[۸] قربالاسناد، ص ۲، ح ۱۰۵؛ امالی شیخ طوسی، ص ۱۳۵، مجلس ۵، ح ۳۱٫
منبع: وصایا الصادقین (بررسی کوتاه و ساده درباره وصیتهای امام باقر)؛ محمود شریعت زاده خراسانی؛ انتشارات خادم الرضا (ع) چاپ دوم ۱۳۸۴ .
برگرفته از کتاب دانشنامه امام باقر علیه السلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


شش − 2 =